‘Als het lijntje in het groen is doe ik mijn sommen goed, maar in het geel slecht. En bij rood heb ik wel héél veel fouten gemaakt. Het is echt een belangrijke grafiek mama.’ Mijn dochter zit in groep vijf en werkt op school met een digitale leermethode. Een fout is een rode min en resultaten worden zichtbaar in een grafiek. Ik zeg dat het een stom schema is en ze gewoon fouten mag maken, maar de grafiek grijnst me meewarig toe en mijn dochter wil er niets van weten.

Steeds meer scholen gebruiken adaptieve ICT-lesmethodes. Zo zien we in de documentaire Klassen de leerkracht wijzen naar de grafiek die invloed heeft op de toekomst van haar leerling. Als die nou net even die stijgende lijn blijft volhouden. . .
Ik denk dat het in ons tijdsbeeld past dat scholen digitale middelen inzetten, maar ik ben wel van mening dat we kritisch moeten blijven op de effecten die de programma’s hebben op het wel en wee van onze kinderen. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat het een heel complex verhaal is of adaptieve technologie kansengelijkheid bevordert of de kloof tussen leerlingen juist groter maakt (Kennisnet, 2021). 

Uit de documentaireserie ‘Klassen’, HUMAN (2020)

Met mijn dochter bespreek ik dat je in het leven meer ervaart dan dat wat in het groene vlak van de grafiek terecht komt. Maar hoe kunnen we dat meten? We bekijken het project Dear Data (2016) van kunstenaars Lupi and Posavec. Zij tekenden een jaar lang hun persoonlijke data en stuurden die als ansichtkaarten naar elkaar op. Zo visualiseerden ze in ‘a week of laughter’ hoe vaak, met wie en hoe hard ze hebben gelachen. 

 Lupi & Posavec, Dear Data (2016)

Mijn dochter wil de liefde voor haar konijnen Joepie en Bibi wel in kaart brengen. Ze maakt een legenda en ze bedenkt symbolen voor voederen, knuffelen, kletsen, aan ze denken. Gedurende de week komen er ook nieuwe symbolen bij en geeft ze met kleuren aan om welke van de twee konijnen het gaat. 

In het boek De meetmaatschappij (2021) beschrijft en bevraagt Berend van der Kolk onze drang om alles te meten en leerlingen te reduceren tot hun gemiddelde score. Hij zegt in de Volkskrant: ‘Het bezwaar van meten is: je brengt de werkelijkheid terug tot een simpel getal. Daarmee verlies je de complexiteit van leven en werken uit het oog.’ Welke rol zouden creatieve opdrachten kunnen spelen in de meetmaatschappij? Mijn dochter heeft in elk geval ervaren hoeveel er bij meten komt kijken: de factoren bepalen, abstracte begrippen omzetten in eenheden en onverwachte gebeurtenissen verwerken. En dat, hoe trots ze ook is, haar relatie met haar konijnen zich eigenlijk niet in een grafiek laat vangen. 

Samen met Kennisnet ontwikkelde ik een Denkplaat over dit onderwerp, bekijk hem hier.

Cover #5

Sablika (medestrijder en vriendin van Tula, die in 1795 in opstand kwam tegen de slavernij op Curaçao). Zeefdruk met papierinkt David Paulus (2021)