Blog
1 okt 2026
4 minuten lezen

Dans is geen geneesmiddel – maar het helpt wel bij dementie

Blog / Isa Viktoria van Hees / 01-10-2026

Dansdocent Isa Viktoria van Hees geeft dansles aan ouderen met dementie. Ze ziet haar leerlingen opbloeien, maar waarom werkt dans voor hen eigenlijk zo goed? Dat blijkt verschillende wetenschappelijke verklaringen te hebben.

In mijn vorige blog schreef ik over mijn stage in het Rosa Spier huis, waar ik dansworkshops gaf aan ouderen met dementie. Ik zag daar bewoners opbloeien, zelfvertrouwen opbouwen en plezier beleven. Inmiddels ben ik afgestudeerd als dansdocent en mag ik mijn lessen in het Rosa Spier Huis professioneel voortzetten. De lessen blijken goed aan te slaan, maar waarom werkt dit eigenlijk zo goed? In deze blog duik ik in de wetenschap achter dans en dementie.

Dementie is een parapluterm voor verschillende cognitieve ziektes, waarbij hersencellen langzaam afsterven. Volgens het Lancet-rapport van Livingston et al. (2020) zijn er een aantal risicofactoren die bijdragen aan achteruitgang. Zoals te weinig beweging, eenzaamheid en weinig nieuwe prikkels krijgen. Mijn dansles pakt precies deze factoren aan. Het is fysieke inspanning, het traint evenwicht en coördinatie en het gebeurt altijd samen met anderen.

In een dansles kun je aerobe training, krachttraining en evenwichtsoefeningen combineren. Vooral het aerobe deel, denk aan bewegen op tempo, waarbij hart en bloedsomloop worden aangesproken, zorgt voor meer zuurstof en energie in het lichaam (Hörder et al., 2018). Onderzoek naar spierkracht en dementie (Esteban-cornejo et al., 2022) laat zien dat dit de mitochondriën versterkt die energie leveren aan spieren en hersencellen. Evenwichtsoefeningen werken bovendien direct aan coördinatie en cognitieve functies.

Ook muziek speelt een grote rol. Onderzoek naar muziek bij oudere mensen met dementie (Lin et al., 2023) laat zien dat muziek herinneringen oproept en een positief effect heeft op somberheid en angst.

Daarnaast is mijn dansles altijd een sociale omgeving. Alleen al in een groep zijn en andere mensen zien is een vorm van prikkels ontvangen, maar ik probeer ook actief contact te stimuleren. De les is altijd opgezet in een kring, zodat er oogcontact kan ontstaan. Ik praat continu tegen de deelnemers, en daardoor reageren zij vaak ook op elkaar. Aan het eind van de les geef ik altijd een vrije dansopdracht: deelnemers mogen zelf kiezen of ze staand, zittend, samen of alleen dansen. Soms dans ik hand in hand met een deelnemer, of begeleid ik iemand naar een ander toe. En soms ontstaat het vanzelf: dan eindigen we in een grote polonaise door de zaal.

In mijn lessen prikkel ik alle zintuigen. Ik vraag deelnemers actief om zich heen te kijken of juist de ogen te sluiten in een korte meditatie waarin ik de verschillende zintuigen af ga. Dat maakt een les rijker en toegankelijker, ook voor mensen die minder goed kunnen bewegen.

Eén dansles gaat het verschil niet maken. Net als bij een spier, moet je hersenverbinding blijven trainen om ze sterk te houden. De vertraagde reactietijd die ik bij bewoners opmerkte, blijkt dus geen toeval. Het brein heeft gewoon wat meer tijd en herhaling nodig om een beweging te verwerken en vast te leggen. Het onthouden van een choreografie is dan ook geen haalbaar doel, maar de nadruk ligt op fysieke beweging, sociaal contact en plezier.

Dans is dus geen geneesmiddel, maar een holistische aanpak die op meerdere vlakken tegelijk werkt: lichamelijk, cognitief en sociaal. Met deze kennis in mijn achterhoofd ontwikkel ik gerichter oefeningen die cardio, flexibiliteit én creativiteit tegelijk aanwakkeren.

Meer weten? Het boek Bescherm je brein tegen dementie van Reginald Deschepper vertelt alles over preventie, omgang en de oorzaak en werking van dementie. 

Isa Viktoria van Hees is afgestudeerd aan de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten aan de opleiding Docent Dans. Ze werkt als danser en docent bij het Rosa Spier Huis en verschillende dansscholen, en is mentor bij de dansopleiding 5 O’Clock Class in Amsterdam.

Bronnen