Half ei of lege dop?
Blog / Piet Hagenaars / 05-12-2024
De schrik sloeg velen om het hart; de coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB wil het btw-tarief op cultuur verhogen. Niet dat het zo duidelijk in hun hoofdlijnenakkoord Hoop, lef en trots staat. Je moet de cijfertjes in de bijlage bijkans uitkammen om die bezuiniging te vinden. Dit staat er: ‘afschaffen btw-tarief culturele goederen en diensten, uitgezonderd bioscopen en dagrecreatie’. Het tarief gaat van 9 naar 21 procent en dat moet vanaf 2026 jaarlijks 953 miljoen euro opleveren.
Ondanks de talloze kritische reacties van Jan en alleman geeft het kabinet-Schoof geen krimp, de verhoging van het tarief blijft staan. Bij het Kamerdebat op de elfde van de elfde is niet alleen de oppositie tegen het btw-voorstel, ook coalitiepartijen zijn er niet blij mee. Zelfs de PVV-woordvoerder verklaart dat zij het ‘geen fijne keuze vindt, maar deze is wel gemaakt’. “We hebben er als coalitiepartijen onze handtekening onder gezet, daar zult u het dus mee moeten doen.”
Ook OCW-minister Eppo Bruins (NSC) maakt zich zorgen dat kranten, boekwinkels en culturele instellingen door het hogere tarief om kunnen vallen. De loyale minister vindt ‘de maatregel pijnlijk’, maar ‘die kan en ga ik niet veranderen. Ik ben eigenaar van dit kabinetsbeleid’.
De PPV, VVD, NSC en BBB zijn in de Tweede Kamer weliswaar in de meerderheid – 88 van de 150 zetels – maar die positie hebben ze niet in de Eerste Kamer. Daar hebben juist de andere partijen het overwicht en deze kunnen het hele belastingplan, inclusief de btw-verhoging afblazen. De motie-Van Dijk van de oppositie, verzoekt dan ook de regering ‘in overleg met de Kamer een alternatieve invulling voor de afschaffing van verlaagde btw-tarieven te presenteren’.
Drie dagen later is Bruins al geen eigenaar meer van ‘zijn’ kabinetsbeleid en is het belastingplan onderwerp van gesprek in de Tweede Kamer. Na veel druk van de oppositie telt minister Eelco Heinen (VVD) van Financiën zijn knopen en neemt hij de motie-Van Dijk over. Hij wil ‘in samenspraak met partijen in de Kamer’ vóór de Voorjaarsnota in april 2025 een uitweg bedenken om de btw-verhoging ongedaan te maken. Maar dan moet het gehele belastingplan ook door de Eerste Kamer op 17 december zijn goedgekeurd.
Het is dus te vroeg om opgelucht adem te halen. Want wat gebeurt er als er geen overeenstemming in de Tweede Kamer komt over een alternatief? Of – stel je zomaar voor – het kabinet is al voor de Voorjaarsnota gevallen. Dan gaat de gewraakte btw-verhoging gewoon door, omdat het simpelweg in het goedgekeurde belastingplan is opgenomen. Slim is anders!
Piet Hagenaars is onderzoeker en adviseur. Hij promoveerde op historisch onderzoek naar cultuuronderwijsbeleid en onderzoekt nu het cultuuronderwijsbeleid voor de pabo’s.