Buitenblik: Louise Fresco
Auteur: Esther Schaareman | Beeld: Louise Fresco Foto Jeroen Oerlemans
Weliswaar niet ingewijd, toch betrokken. Kunstenaar, ondernemer, politicus, wetenschapper, ouder: ze kunnen zinvolle vergelijkingen of inspirerende gezichtspunten bieden. Kunstzone haalt ze erbij in de rubriek Buitenblik. Deze keer schrijver en onderzoeker Louise Fresco.
“De relatie tussen kunst en wetenschap is niet zo simpel”, zegt Louise Fresco. Als schrijver en onderzoeker beweegt ze zich al haar hele leven in de wereld van de wetenschap én die van de kunsten. “Er is wel inspiratie over en weer, maar die loopt niet via een lineaire weg. Kunst en wetenschap zijn elkaar niet ‘van dienst’ in een directe, doelmatige zin. Beide domeinen worden wél gedreven door een diep scheppend verlangen en een gedeelde zoektocht naar begrip en diepgang. Onze gevoeligheid voor nieuwe ideeën en inspiratie onderscheidt de mens van andere soorten en stelt ons in staat om van generatie op generatie kennis en kunst door te geven. Kunstenaars en wetenschappers zijn op zoek naar nieuwe inzichten en manieren om de wereld te begrijpen en te verbeelden.”
De parallel tussen de domeinen bevindt zich op metaniveau, aldus Fresco. Dat geldt ook voor het proces van zoeken en proberen, trial and error, toeval en foute hypotheses. De ontdekking van penicilline is een bekend voorbeeld: die kwam voort uit een toevallige observatie van een vies en vergeten petrischaaltje. “Het gaat niet om een vooraf bepaald resultaat, maar om het verkennen van mogelijkheden. Dwaalwegen, mislukkingen en volharding horen erbij. Een wetenschappelijk artikel of een kunstwerk zijn gestolde momenten van dat proces – dat gaat altijd door.”
Fundamentele vragen
Wat Fresco zorgen baart is de dystopische tendens in kunst, wetenschap en politiek, die die menselijke creativiteit ondergraaft. “Klimaatverandering, sociale ongelijkheid, technologische disruptie – het lijkt alsof we afstevenen op een onvermijdelijke ondergang, maar dat duidt op een gebrek aan historisch besef.” Natuurlijk staan we voor grote problemen, maar dystopisch denken werkt verlammend en dat is vooral voor jonge mensen funest. Fresco pleit niet alleen voor meer historisch inzicht, maar ook voor vertrouwen in ons oplossend vermogen. “Honderd jaar geleden kwamen we net uit de Eerste Wereldoorlog en een verwoestende griepepidemie, veel erger nog dan covid. Toch hebben we ons hersteld en zijn we op allerlei terreinen, wereldwijd verder gekomen. Zo was de auto ooit een levensgevaarlijk voertuig zonder remmen of verkeersregels, nu een veilig en efficiënt transportmiddel, al is er nog veel te verbeteren. Het geeft hoop als we, met een blik op het verleden, naar de toekomst kijken: we zijn tot verandering in staat. Niet alleen in technologisch opzicht, ook in ons gedrag.
Een permanent gesprek tussen kunst en wetenschap, zoals Fresco ze destijds wel organiseerde op de Universiteit van Wageningen, kan daarbij helpen. De fundamentele vragen ‘waar komen we vandaan en waar gaan we naartoe’, moeten we volgens haar vaker stellen. “Organiseer meer en structurele momenten van kruisbestuiving, niet af en toe een symposium. Laat kunstenaars en wetenschappers samen nadenken over de toekomst, vanuit het vertrouwen in dat scheppend verlangen en oplossend vermogen van de mens.”
Louise Fresco (1952)
Louise Fresco is wetenschapper, bestuurder en schrijver en specialist op het gebied van voedseltechnologie. Zie www.louiseofresco.com
