Dit kabinet staat voor een groot dissonant akkoord
Blog / Arjaan Verheule / 15-01-2026
De eerste keer dat een componist dissonante akkoorden gebruikte was iedereen in shock. Inmiddels is dissonantie de standaard gang van zaken, vooral in de politiek. Arjaan Verheule vergelijkt met zijn scherpe pen de muziekrevolutie van de 20e eeuw met het gebrek aan revolutie in de 21e.
Word jij wel eens boos als je naar muziek luistert? Dat je iets hoort dat je zo vreselijk vindt dat de emoties hoog oplopen? Of dat je denkt dat je er ziek van wordt? Dat je tanden ervan uit je mond zullen vallen? Ik begrijp dat wel. Ik heb jaren gedacht dat de naam van de Amsterdamse zanger Dries Roe was. De naam Dries brengt een reflex bij me teweeg die me gelijk doet doorzappen. Nog voor de -lvink ben ik alweer weg, bang dat ik de man ook echt zal moeten horen zingen. En als ik een hele avond vast zou worden gebonden op het plein tijdens het muziekfeest zou ik ook moordneigingen krijgen.
Toen in 1913 het muziekstuk Sacre du Printemps in première ging werd het een dolle boel. Het publiek ontstak in gezamelijke woede. Er werd om een dokter geroepen, terwijl de helft van de mensen ziedend de zaal verliet. Door bitonaliteit (twee toonsoorten door elkaar gebruiken) had Stravinsky voor die tijd zeer gewaagde akkoorden gecomponeerd. En dat vonden de mensen wat lastig om aan te horen.
Volgende week bestaat het kabinet Schoof precies anderhalf jaar. Dit kabinet staat voor een groot dissonant akkoord. De huidige demissionaire regeringspartijen bezetten, na de tweede val, op dit moment een vijfde van de totale kamer. Nog steeds wordt het milieu in de wachtrij gezet door deze club. Exorbitante bezuinigingen in de zorg en het onderwijs staan hoger op het lijstje. En zoals meestal bij bezuinigingen delven de kunstvakken het onderspit.
De Sacre zorgde voor een revolutie in de muziek. Vanaf dat moment was alles mogelijk. En ondanks dat mensen schreeuwden dat het een schande was, ondanks dat, zoals altijd, de gevestigde orde de vooruitgang tegen wilden houden, werd deze muzikale revolutie onherroepelijk ingezet. We kunnen gerust vaststellen dat zonder de Sacre, via een grote omweg van ruim een eeuw, Dries Roe nooit had gezongen wat hij nu zingt.
Honderdtien jaar later is het voor sommige politici nog steeds prettig als de vooruitgang tegengehouden wordt. Conservatisme is een bekend onderdeel van groeperingen die de macht willen behouden. En voortschrijdend inzicht wordt gezien als het afpakken van onschuldige tradities. Voor hen waren de rellen met oudjaar een welkome bevestiging dat de mensen het niet meer pikken. Vuurwerk, plasic rietjes, zwarte Piet, vreugdevuren, slavernij en de Hitlergroet, er mag tegenwoordig ook werkelijk helemaal niets meer! En Dilan spint daar garen bij.
Het jaar is net begonnen. De VVD slang heeft zich, ondanks het verlies van een derde van hun zetels in de afgelopen vier jaar, in het centrum van de belangstelling gelogen en gelispeld. En vindt nogmaals de samenwerking met – op zijn zachtst gezegd – bedenkelijke partijen geen enkel probleem. De bezuinigingen in de zorg en het onderwijs zullen hooguit wat worden afgevlakt. Vooruitgang zal door deze opportunisten dit jaar in elk geval weer niet worden bevorderd. En zo zijn we honderd jaar na de première weer terug bij af. Of zouden er nu ook weer betere tijden aankomen?
Arjaan Verheule is docent muziek en ckv op de middelbare school en het Koninklijk Conservatorium. Hij begeleidt nieuwe docenten en studenten op zijn school en als stagebegeleider van het Conservatorium van Amsterdam. Daarnaast is hij lid van de onderwijscommissie. Hij neemt je mee in zijn gedachten over muziekonderwijs en leerlingen in het huidige politieke klimaat.