Iedereen is muzikaal (inclusief pabostudenten)
Blog / Belén Kerkhoven / 06-01-2026
Meerdere keren per jaar krijgt muziekdocent Belén Kerkhoven van haar pabostudenten te horen dat ze thuis niet mogen oefenen. Razend wordt ze daarvan! In haar blog legt ze uit waarom muziek maken juist niét is voorbehouden aan een getalenteerde elite.
Ik zit tegenover een klein groepje eerstejaars pabostudenten. Ze hebben nu een half jaar les gehad in liedbegeleiding met de ukelele. Vandaag laten ze aan elkaar horen wat ze geleerd hebben. De kleine groepjes geven elkaar ontwikkelingsgerichte feedback zodat ze leerpunten kunnen formuleren voor het komende semester. Er speelt zich een kleine scene af die ik ieder half jaar weer meerdere keren in mijn lespraktijk tegenkom:
Eén student begint zich vóór haar presentatie al te verontschuldigen: “Ik ben niet muzikaal, let maar niet op mijn spel.” Ik bemoedig haar met de woorden dat iedereen muzikaal is en dat ukelele spelen een vaardigheid is die je kunt leren. Dan komt het hoge woord eruit: haar vader, die nota bene zelf actief is als professionele dj, heeft tegen haar gezegd dat haar spel en zang klinkt als kattengejank. Ik zie het ongemak bij de student en voel de rode vlekken in mijn nek al opkomen. Laaiend word ik van deze reactie van het thuisfront.
In de eerste plaats omdat ik deze geluiden in iedere klas te horen krijg. Thuis worden de studenten gemaand om te stoppen met spelen en zingen: “Het klinkt nergens naar!” De huisgenoten worden gek van het geluid en vragen de studenten of ze elders kunnen gaan spelen. Het feit dat je voor iedere vaardigheid juist moet oefenen om beter te worden en dat er zoiets bestaat als een leercurve, lijkt bewust genegeerd te worden.
In de tweede plaats word ik boos omdat ik als muziekdocent weet dat iedere negatieve opmerking veel harder binnenkomt dan een positieve opmerking. We hebben als mens helaas de eigenschap dat we negatieve feedback langer onthouden dan positieve feedback en er meer betekenis aan ontlenen (negativity bias).
Ten derde dragen zulke opmerkingen bij aan de mythe dat je muzikaal moet zijn om muziek te mogen maken. De ultieme verheffing van deze kunstvorm: je plaatst het op een voetstuk en alleen de groten mogen het podium betreden. Dat botst tegen alles waar ik als muziekdocent voor sta: iedereen is muzikaal en iedereen heeft het vermogen om te leren.
Als deze mythe in stand blijft en muziek slechts voor de talenten is voorbehouden, dan zal het vak nooit een vanzelfsprekende plek krijgen binnen het basisonderwijs. De pabostudent die niet durft te spelen en zingen zal geen muziekles geven in de praktijk. Daar zijn alle kinderen de dupe van. Het maken van muziek moet dus weer terug naar het normaal, naar de publieke tribune. Omarm het ongemak, ga de uitdaging aan, worstel jezelf door de leerkuil, geef positieve bekrachtiging en bedenk: iedereen is muzikaal!
Belén Kerkhoven is musicoloog en opleidingsdocent muziek aan de Marnix Academie te Utrecht (Pabo). Daarnaast is ze bestuurslid van het Netwerk Muziekdocenten Pabo. Haar missie is structureel muziekonderwijs voor ieder kind op de basisschool. Ze houdt zich bezig met de vraag hoe we de positie van de kunstvakken in het basisonderwijs kunnen versterken. In haar dagelijks werk begeleid ze aanstaande meesters en juffen om muziek te geven in hun onderwijspraktijk en schrijft ze over de uitdagingen die ze in het werkveld tegenkomt.