Toekomstschap – Deel 6 – Scrolling the day away
Blog / Arida Bandringa / 12-01-2026
Is het zinvol om smartphones te verbieden? Of kan je beter met jongeren in gesprek gaan over hun smartphonegebruik? Hierover reflecteert Arida Bandringa in haar blog over onze digitale toekomst.
Ben jij ook zo iemand die zijn smartphone meeneemt naar het toilet? Wereldwijd zijn er inmiddels meer mensen met een smartphone dan mensen met toegang tot basale sanitaire voorzieningen. De snelheid waarmee deze technologie is omarmd, is nauwelijks bij te houden. De smartphone is uitgegroeid tot een onmisbaar onderdeel van ons dagelijks leven.
Tegelijkertijd zijn we lang niet altijd blij met die nabijheid. Doomscrollen, constante afleiding en sociale-mediaverslaving zijn voor veel mensen herkenbare problemen. Ook in het onderwijs groeit de spanning. Smartphones zijn al een tijd uit de klas verbannen en sinds begin december 2025 geldt er in Australië een opvallende nieuwe maatregel: jongeren tot 16 jaar mogen geen sociale media meer gebruiken. Een rigoureuze stap die wereldwijd nieuwsgierigheid en discussie oproept.
Online pesten, prestatiedruk en verslaving zijn reële problemen waar jongeren mee te maken hebben. Ook in Nederland is daarom een beweging ontstaan die pleit voor smartphonevrij opvoeden. Maar wat gebeurt er als je de smartphone volledig weghaalt? In dit opiniestuk schrijft Alexander Smit dat voor veel jongeren de smartphone niet alleen een bron van afleiding is, maar ook een noodzakelijke toegangspoort tot onderwijs, werk en sociale verbinding.
De verslavende kracht van de smartphone zit overigens niet in de technologie van de smartphone zelf, maar in de manier waarop sociale media apps zijn ontworpen. De verslaving aan sociale media komt grotendeels voort uit één specifieke uitvinding: de infinite scroll. Dit is in 2006 bedacht door ontwerper Aza Raskin, die later publiekelijk spijt betuigde van het mechanisme dat miljarden mensen eindeloos laat doorscrollen doordat er steeds nieuwe informatie geladen wordt.
We scrollen namelijk vaak niet uit interesse, maar uit verveling. Om iets te doen te hebben. Om moeilijke gevoelens even te vermijden. Kunstenaar Drew Sisk maakt dit op een treffende manier zichtbaar met zijn werk: een soort digitale fidget-tool die de verslavende handbeweging nabootst, maar zonder de overweldigende informatiestroom. Scrollen om het scrollen. Zie onderstaande visual.
Infinite Scroll Drew Sisk
In plaats van smartphones simpelweg te verbieden, is het denk ik belangrijk om samen met jongeren te onderzoeken hoe zij deze technologie gebruiken — en waarom. Hoe beïnvloedt de smartphone hun leven én hun lichaam? Wat verstaan zij zelf onder een gezonde digitale jeugd? Door jongeren serieus te nemen en hen te betrekken bij dit gesprek verschuift het debat van controle naar begrip, en van verbod naar bewust gebruik.
Voor Next Nature ontwikkelde ik de analoge SWIPE afkick-game (online te koop!). Deze game helpt jongeren kritisch te kijken naar de invloed van de smartphone op hun leven, nu en in de toekomst. Leerlingen ontdekken met SWIPE dat je een smartphone kan opvoeden, dat je invloed kan hebben op technologie, en dat technologie invloed heeft op jou. Oftewel, hoe je lichaam en leven veranderen door technologie. Door middel van discussie, spel en ontwerpvragen ontwikkelen jongeren een kritische blik op de smartphone. Ze denken na over de toekomst van de smartphone, over hun off- en online leven, én het leven na de smartphone.
Meer weten?
- Ga naar de tentoonstelling Digital Welness Center in het Next Nature toekomstmuseum in Eindhoven.
- Lees dit artikel uit de NRC: ‘Smartphonevrij opgroeien werkt niet voor iedereen’ van Alexander Smit.
- Bekijk de Netflix documentaire Social Dilemma over de impact van sociale netwerken.
- Sluit je aan bij de beweging Smartphonevrij Opgroeien of lees het gelijknamige boek om grip te krijgen op de keuze voor een smartphone voor je kind.
Arida Bandringa begeeft zich als onderwijsinnovator en educatief ontwerper op het snijvlak van kunst, wetenschap, technologie en kritisch burgerschap. Ze heeft 20 jaar ervaring als docent beeldende vorming en ckv.