Wereldwijd leren en genieten
Global Science Opera – vakintegratie in optima forma
Auteur: Johan Sterken | Foto: PxHere
Hoe breng je wetenschap en kunst bij elkaar? Muziekdocent Johan Sterken werkt mee aan de organisatie van Global Science Operas, waarin scholen van over de hele wereld samenwerken aan een voorstelling over een wetenschappelijk thema. Dit jaar op het programma: gletsjers.
Zo’n tien jaar geleden schreef ik voor Kunstzone een artikel over Writing a Science Opera (WASO), een methodiek waarin wetenschap en kunsten elkaar versterken. Kortgezegd gaat het om het zelf ontwerpen van een ‘opera’ of voorstelling, waarin bepaalde wetenschappelijke inhoud centraal staat. Na het zien van een WASO-voorstelling heb je als het goed is geleerd én genoten.
Inmiddels heeft de WASO-methodiek haar weg gevonden naar het Nederlandse onderwijs, ook in het curriculum van de pabo waar ik werk. Helpend hierbij is de publicatie van dramadocent Irma Smegen en WASO-grondlegger Oded Ben-Horin. Keer op keer zie ik studenten enthousiast worden over deze werkwijze. In het werkproces benadruk ik steeds de voorwaarde dat kennis – dus geen sciencefiction! – en de kunsten hand in hand gaan. Er is geen goede WASO zonder gedegen onderzoek naar het thema, maar ook het artistiek niveau moet op peil zijn.
Met collega’s en de stichting Méér Muziek in de Klas ontwikkelde ik een aantal kennisclips over vakintegratie, in de zesde clip (‘transdisciplinair’) is WASO in de praktijk te zien. Het begeleiden van het proces waarover hier gesproken wordt, dat is echt iets dat je leert door te doen. Maar niet zonder een goede voorbereiding; een duidelijk tijdpad en stevige organisatie maken dat je in het werkproces flexibel kunt zijn.
Global Science Opera
Afgelopen jaar voegde ik een nieuw hoofdstuk toe aan mijn eigen WASO-avontuur: ik besloot met mijn studenten van de opleiding International Teacher Education for Primary Schools (ITEps) in Meppel mee te doen aan de Global Science Opera 2024.
Bij de Global Science Opera (GSO) is het WASO-idee in de kern hetzelfde, maar wordt één gezamenlijke online-voorstelling gemaakt door scholen over de hele wereld. Ook hier is een strakke organisatie essentieel: denk aan deadlines, afspraken over techniek, inhoud, lengte, et cetera. Mijn klas met maar liefst veertien nationaliteiten was bij uitstek geschikt om te participeren in zo’n internationaal project.
In 2024 was het thema ‘Beginnings’ en de 24 scènes werden verdeeld over scholen uit de ruim twintig deelnemende landen. Ieder land werkte het eigen aandeel uit en op 20 november werd het eindresultaat live uitgezonden. Het was een bijzondere ervaring om onderdeel te zijn van een veel groter geheel. Op de website van GSO zijn deze en eerdere edities te bekijken, ook om een idee te krijgen van de gekozen onderwerpen.
Smeltende gletsjers
Eind februari van dit jaar vergaderde ik met grondlegger Oded Ben-Horin en anderen online over de volgende GSO. De titel is H2O en biedt dus volop gelegenheid om aan te sluiten bij 2025 als Internationaal Jaar voor het Behoud van Gletsjers van de Verenigde Naties. Zelden heb ik zo genoten van een vergadering. Gletsjerexpert Pål Hage Kielland van het Norsk Bremuseum gaf een prachtige presentatie over gletsjers met tal van wetenswaardigheden die nieuw voor mij waren. Dan begint onderwijs écht leuk te worden! Nooit had ik erbij stilgestaan hoe belangrijk gletsjers zijn voor de landbouw wereldwijd. Nooit had ik gehoord van levensvormen die het midden houden tussen mos en dier. Zó motiveer en inspireer je docenten, die straks op hun beurt hun leerlingen gaan enthousiasmeren.
En nu verder
Wie nog nooit van WASO gehoord had, zou ik willen aanmoedigen om daar iets meer over te lezen. De Global Science Operas blijven we organiseren en het aantal deelnemende scholen/landen groeit nog steeds. Zoals bij WASO is ook de GSO niet gebonden aan een specifieke leeftijd of type onderwijs. Wel is ‘commitment’ een absolute voorwaarde; bij zo’n grote onderneming is verantwoordelijkheid nemen belangrijk. Wanneer de motivatie er is en de randvoorwaarden zijn op orde, dan is GSO misschien wel precies wat bij jou past.
Johan Sterken is docent muziek bij Pabo Emmen en ITEps Meppel (NHL Stenden Hogeschool). Ook is hij voorzitter van het landelijke Netwerk Muziekdocenten Pabo (NMP). Hij maakt deel uit van de werkgroep vakintegratie die door het MuziekOpleidersAkkoord geïnitieerd werd. johan.sterken@nhlstenden.com