Moayad Alhariry belicht emoties van vluchtelingen
Auteur: Henk Langenhuijsen | Beeld: 1. Tas Nacht van de Vluchteling Moayad Alhariry Foto Marco Scheurink. 2. Animatiestills Diyar Moayad Alhariry (2022). 3. Diyar op de Dutch Design Week
‘Ik wil graag mijn verhaal vertellen en ook het verhaal van andere vluchtelingen,’ zegt Moayad Alhariry (28). ‘Voor mij is dat een emotionele zuivering.’ In 2015 vluchtte hij vanuit Raqqa in Syrië naar Nederland. Hij studeerde Graphic Design aan de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht en werkt nu onder meer als multimediadesigner voor Stichting Vluchteling in Den Haag. Voor de Nacht van de Vluchteling maakt hij illustraties en ontwerpen. Onlangs was hij een van de genomineerden voor de Beste Nieuwkomer Spotlight Awards die symbool staan voor nieuwkomers die Nederland verrijken met hun enthousiasme en talent.
‘Ik kom uit een artistiek gezin en ben opgegroeid met de geur van verf en acryl. Mijn vader is interieurarchitect en gebruikt veel kleur. Voor mij was de opleiding in Utrecht daarom een goede keuze. Na mijn taalcursussen ben ik in 2017 eerst naar de HAN in Nijmegen gegaan voor de studie Communication & Multimedia Design, maar dat lag me niet zo en daarom ben ik gestopt. Ik wilde graag kunstenaar worden en creatiever bezig zijn. De HKU was in het begin lastig, omdat ik heel erg de behoefte voelde mijn verhaal als vluchteling te vertellen. In het derde jaar kwam daar ruimte voor. Pas toen ik die verhalen kon vertellen, voelde ik mij echt thuis. Verhalen zijn belangrijk om jezelf beter te leren kennen en anderen te ontmoeten die ook een oorlog hebben meegemaakt en op zoek zijn naar een thuisgevoel.’ Tijdens zijn studie maakte Alhariry al boekjes en posters voor de opleiding om vluchtelingen beter te begrijpen. Zo werkte hij mee aan Niet meer (slechts) een vluchteling.
Perspectief
Alhariry heeft ervaren dat zijn opleiding aan de HKU niet alleen heeft bijgedragen aan zijn technische, maar ook aan zijn persoonlijke ontwikkeling. ‘Ik heb geleerd beter naar mezelf te kijken en heb ontdekt dat er meerdere perspectieven zijn. Die psychologische reis was nieuw voor mij en kan ik nu goed gebruiken. Ik had het gevoel dat docenten mij in het begin niet zo goed begrepen, omdat er toen nog niet zo veel vluchtelingen op de opleiding waren. Ik was de enige Syrische vluchteling en wil nu graag helpen meer begrip voor elkaar tot stand te brengen.’
In 2022 is hij afgestudeerd met een korte animatiefilm over zijn reis, getiteld Diyar, die onder meer op de Dutch Design Week te zien was. ‘Je zag een huisje in een glazen pot en het ging over de vraag: hoe creëer je een nieuwe plek én bewaar je je herinneringen. Een huis bestaat voor mij niet alleen uit muren en balken, maar is vooral een verzameling gevoelens. Het is zwaar en moeilijk om plotseling te moeten vluchten, maar het helpt als je in staat bent om met een ander perspectief te kijken en verhalen met anderen te delen. De film is voor diverse internationale filmfestivals geselecteerd en heeft in Egypte een prijs gewonnen. De film laat zien dat het niet alleen gaat om aantallen vluchtelingen, maar om verhalen van mensen en om liefde. Die verhalen zijn altijd uniek, want iedereen is anders en heeft andere ervaringen. Tegelijkertijd zijn ze universeel, want iedereen verlangt naar een thuisgevoel, ook Nederlanders, en daardoor zorgen de verhalen voor verbinding. Ik zie mezelf in de eerste plaats niet als illustrator, animator, fotograaf of filmer, maar als verhalenverteller.’
Naar eigen zeggen werkt Alhariry vooral symbolisch. ‘Ik werk met beelden die voor iets anders staan en door anderen op verschillende manieren geïnterpreteerd kunnen worden. Ik wil niet alles letterlijk vertellen en de vrijheid geven om zelf een betekenis te geven. Werken met beelden heeft natuurlijk ook te maken met taalproblemen die ik in het begin had en die veel vluchtelingen hebben.’
Nacht van de Vluchteling
Voor de Nacht van de Vluchteling, in het weekend van 15 en 16 juni met vijf nachtelijke looproutes waarmee aandacht wordt gevraagd voor mensen op de vlucht, ontwierp hij de tas die deelnemers ontvangen. ‘Op de tas staan elementen van mijn persoonlijke verhaal. Zo staat er een olielamp op, als symbool van mijn zoektocht, die tegelijkertijd de donkere tijden belicht. Het vlindertje op de tas staat voor de begeleiding die we krijgen. De planten en de bloemen staan voor het verlangen naar een thuisgevoel en samen verbeelden de elementen de kracht van de vluchteling. Omdat het een tas is, dragen de deelnemers letterlijk mijn verhaal mee en verspreiden ze de boodschap dat je niet alleen bent.’
Henk Langenhuijsen schrijft al jaren voor Kunstzone, met name over theater. Daarnaast is hij lange tijd docent Nederlands en Engels geweest en is hij cultuuraanjager op het Koning Willem I College in Den Bosch.