Hoe kan ChatGPT je werkdruk in het kunstonderwijs verlagen?
Auteur: Nadia Anne Molenaar | Illustraties: Roland Conté
Als content creator en online marketeer weet Nadia Anne Molenaar inmiddels hoe ChatGPT haar werk makkelijker maakt. Nu ze weer als muziekdocent in het voortgezet onderwijs gaat werken, zoekt ze naar de beste manier om ChatGPT ook daar in te zetten. Hoe wordt ChatGPT een behulpzame collega in plaats van een eigenwijze kleuter?
Toen ChatGPT-4 in 2023 opkwam, voelde het alsof ik ineens collega’s had om mee te sparren, te brainstormen en samen mooie dingen mee te bouwen. Het gaf mij het gevoel dat de wereld aan mijn voeten lag. En het klopt: ChatGPT is een leukerd die veel weet, nooit moe wordt en 24/7 bereikbaar is – maar ook soms complete onzin verkoopt met het zelfvertrouwen van een kleuter, als je niet de juiste prompts invoert.
Deze kleuter heeft inmiddels wel mijn hart veroverd en is de moeite waard om je in te verdiepen als je dat nog niet hebt gedaan. Dr. Michel van Dartel, lector Situated Art, Design and Technology bij Avans Hogeschool, zei het al in zijn Kunstzone-artikel ‘AI maakt betere kunst dan mensen’: “Je moet niet wegblijven van AI, maar onderzoeken hoe onderwijs kan floreren in een door AI beïnvloede wereld.”
ChatGPT Pro
Met de betaalde versie van ChatGPT krijg je bovendien extra superkrachten, waaronder de mogelijkheid om je eigen GPT’s te maken oftewel: je virtuele collega zelf in te werken. Als online marketeer ontwikkel ik bijvoorbeeld GPT’s die mijn schrijfstijl kennen, ideeën uitwerken en campagnestrategieën bedenken. Die ervaring neem ik straks mee naar het klaslokaal, om GPT’s te bouwen die me helpen bij creatieve processen, plannen en differentiëren voor leerlingen.
Hoe gaan we om met die kleuter die nog steeds vol zelfvertrouwen onzin kan verkondigen bij een slechte prompt?
Terechte zorgen over AI
Natuurlijk is het niet alleen glitter en confetti met AI assistenten. Er zijn terechte zorgen. Denk aan het verwerken van persoonsgegevens en die knagende ethische vraag: waar gaat dit heen? Is het wel goed dat programma’s als ChatGPT er zijn, wetende dat slechte mensen er slechte dingen mee kunnen doen? Hoe ziet de wereld eruit over een paar jaar, als AI assistenten nóg slimmer zijn? Ondertussen verdwijnt de menselijkheid uit steeds meer processen. Hoe gaan we om met die kleuter die nog steeds vol zelfvertrouwen onzin kan verkondigen bij een slechte prompt?
Ja, die zorgen zijn echt. Maar eerlijk? We hebben altijd moeten leren omgaan met nieuwe gereedschappen. Van de eerste krant tot social media — elke keer kwam er iets bij dat de wereld veranderde, met zowel mooie als lelijke kanten. Het verschil nu is dat wij, als docenten, de kans hebben om onze leerlingen vanaf het begin te leren hoe je met zo’n tool omgaat. Hoe je kritische vragen stelt, hoe je bronnen checkt, hoe je er je eigen creativiteit in legt in plaats van er blind op te vertrouwen. En ja, slechte mensen kunnen er slechte dingen mee doen… maar dat geldt ook voor gitaren (vraag maar aan je buren na middernacht) of Photoshop. De vraag is dus niet of GPT mag blijven — want het ís er al — maar hoe wij het inzetten om onze vakken, en onze leerlingen, rijker te maken.
ChatGPT veilig gebruiken
Zie ChatGPT als die ene collega die altijd paraat staat, nooit koffie nodig heeft en onthoudt waar jullie gisteren gebleven zijn. Maar net als bij échte collega’s, vertel je hem niet álles! Dit kan ChatGPT namelijk doen met jouw informatie:
> Gratis versie: Alles wat je intypt kan worden gebruikt om het model te verbeteren. Dat betekent dat leerlingnamen, cijfers of gevoelige verhalen in theorie deel kunnen worden van het trainingsmateriaal van het model. Daar heb jij geen controle over.
> Betaalde versie (Plus/Pro): Je kunt bij de instellingen het vinkje uitzetten bij gegevensbeheer. Dan worden je gesprekken niet gebruikt om het model te trainen. Dit verkleint het risico, maar let op: sommige gegevens worden toch tijdelijk bewaard, bijvoorbeeld als de wet dat eist.
Hoe schrijf je een goede AI prompt?
Wil je dat ChatGPT écht iets toevoegt aan jouw werk als muziek- of kunstdocent? Dan draait het om hoe je het aanspreekt. Deze vijf prompt-tips kun je direct toepassen:
- Begin met je rol en context en voeg persoonlijkheid toe
“Ik ben muziekdocent in klas 3 havo, bezig met een project over ritme in wereldmuziek…” Zo krijg je antwoorden die beter passen bij jouw leerlingen.
- Wees specifiek, concreet en volledig
“Ontwerp een muziekles van 45 minuten over filmmuziek voor klas 2 vwo, inclusief luisterfragment en creatieve inleiding.”
- Werk stap voor stap en vraag door
“Kun je voorbeelden geven? Voeg differentiatie toe voor leerlingen met weinig muziekachtergrond.”
- Laat GPT eerst denken (‘chain-of-thought’)
“Bedenk eerst in 3 stappen de opbouw van deze les, schrijf daarna het volledige lesplan.” Door die tussenstappen zichtbaar te maken, kun je makkelijker bijsturen zodat het aansluit op jouw wensen én begrijp je beter welke logica erachter zit.
- Laat GPT vragen stellen (‘reverse prompting’)
“Wat moet je weten voordat je een creatieve opdracht maakt voor mijn muziekklas?”
Werk je voor het eerst met ChatGPT? Oefen dan eerst voor jezelf met het schrijven van prompts. Begin met kleine dingen: een brainstorm, een lijst met lesideeën of een quizvraag. Schakel pas daarna over naar de klas, en bouw dit stap voor stap op. Begin met kleine toepassingen die jouw les ondersteunen en werk dan toe naar grotere projecten.
…
Meer weten over hoe je leerlingen ChatGPT kunnen gebruiken? Lees het hele artikel in KZ04/2025.
Nadia Anne Molenaar is online marketeer, creatief schrijver én muziekdocent. Ze voelt zich thuis op zowel het digitale podium als in het klaslokaal. Met ChatGPT als ‘virtuele bandlid’ zoekt ze steeds naar manieren om onderwijs lichter, creatiever en leuker te maken.
