De kunst van plezier maken op school
Blog / Maren Siebert / 29-06-2026
Waarom mogen leerlingen wel stilletjes genieten van een goed boek, maar niet hardop lachen van plezier op school? Maren Siebert vindt het de hoogste tijd voor méér plezier in de klas. Het liefst door middel van kunst.
Iedereen weet dat als je ergens plezier aan beleeft, de tijd voorbij vliegt en je niet wilt stoppen met wat je aan het doen bent. Plezier is vaak persoonlijk, want iets waar de één geen genoeg van kan krijgen (achtbanen), is een nachtmerrie voor de ander. Plezier kan ook gezamenlijk zijn, en onverwachts: dat je ineens samen niet meer bijkomt van het lachen.
Die laatste situatie is zeer herkenbaar voor mij. Op het vmbo waar ik werk wordt vaak keihard gelachen, vooral tijdens lessen waarin leerlingen uit hun comfortzone moeten stappen. En tijdens onze kunstprojecten gebeurt dat vaak. Voor de camera je zelfgeschreven tekst rappen? Een horrorscène verzinnen en acteren, mét nepbloed aan je handen? Lachen, gieren, brullen tijdens de opnames. Ik vind dat fantastisch.
Maar wat mij opvalt is dat veel docenten op scholen de neiging hebben om in te grijpen wanneer leerlingen plezier hebben, zeker als het luid is. Ik zie in het onderwijs een focus op prestatie, het handhaven van gedrag en naleven van de schoolregels. De strenge en corrigerende manier waarop dat soms gebeurt, staat op gespannen voet met de behoefte van leerlingen aan zeggenschap, vrijheid én plezier. En als je wilt dat je leerlingen doorzetten en hun werk afmaken, dan heb je het ingrediënt plezier hard nodig.
Waar komt die corrigerende reactie dan toch vandaan, zodra het lach-volume omhoog gaat? Wat meespeelt is dat er allerlei morele ideeën bestaan over het beleven van plezier, zoals sociaal wetenschapper Linda Duits uiteenzet in haar boek Leuk!. Plezier in een pretpark wordt minder positief beoordeeld dan plezier in het theater. Stilletjes plezier hebben tijdens het lezen van een boek zien wij vaak als ‘beter’ dan luid plezier beleven tijdens het tafelvoetballen in de kantine. En naar plezier als doel op zich wordt zelfs met afkeer gekeken. Een les kan toch niet alleen maar leuk zijn?! Plezier moet vooral een bijkomstigheid zijn, de activiteit moet in de eerste plaats nut hebben. Al deze opvattingen spelen onbewust ook een rol in het klaslokaal. Als volwassenen zijn wij dus niet altijd in staat om het plezier van jongeren te waarderen en dat vind ik jammer.
Vanuit deze observatie is het project De Kunst van het Plezier Maken ontstaan. Daarin gaan filmeducatie-organisaties Bekijk ‘t, Common Frames en Digital Playground samen met vier scholen op zoek naar de relatie tussen plezier en creativiteit in het onderwijs. De leerling is daarbij leidend en wordt betrokken bij de vormgeving van het gehele programma, waarbij zowel het proces als het eindresultaat als belangrijkste thema plezier heeft.
Volgens organisatiepsycholoog Mike Rucker kun je plezier observeren en is het dus duidelijk te zien wanneer iemand plezier beleeft. Maar pubers laten soms juist tegenovergesteld gedrag zien. Iedereen die voor de klas heeft gestaan herkent het fenomeen van de hangende leerling in de les, die bij het weglopen zegt: “Echt een leuke les vandaag!” Soms weet je het bij pubers gewoon écht niet. En daarom is het tijd om naar ze te luisteren.
Maren Siebert is algemeen directeur van Bekijk ’t en docent aan de Master Kunsteducatie Amsterdam. Na haar studie Media en Cultuur organiseert zij sinds 2006 film- en nieuwe mediaprojecten voor het vmbo en praktijkonderwijs.