Kunstzinnige interventies als pedagogisch moment
Blog / Pieter Baay / 12-05-2026
Pieter Baay schakelt in de aanloop naar de mbo innovatieconferentie kunstenaars in. Als creatieve publieksonderzoekers moeten zij zorgen voor kunstinterventies die méér zijn dan een gezellig intermezzo.
“Jullie zijn mijn hoop voor de conferentie”, zeg ik tegen zes kunstenaars, voor de gelegenheid omgedoopt tot creatieve publieksonderzoekers. De gelegenheid is de jaarlijkse innovatieconferentie voor het mbo. Ik hoop dat deze kunstenaars daar een interventie in het leerproces van 1200 bezoekers teweegbrengen. En dat is spannend!
Als we met Consortium voor Innovatie (CVI) eerdere conferentie-evaluaties bekijken, zien we telkens twee geluiden. 95% is enthousiast en dankbaar: hoe inspirerend de conferentie weer was, met alle sprekers en netwerkmomenten met (on)bekende collega’s! En 5% aarzelt: wat levert het nu op, wat ga ik nu morgen anders doen? En zoals wel vaker, blijft die enkele kritische noot hangen.
Ik besluit met de CVI-collega’s om een oproep te doen voor creatieve publieksonderzoekers. Kunstenaars, makers of onderwijsprofessionals die een kunstzinnige impuls willen geven aan de conferentie-beleving. Aan ‘het leerproces’, zo je wilt. De meest creatieve ideeën worden ingediend: van springschoenen tot wensputten en van dans tot muzisch orakel (zie ook musework.nl). En daar is mijn hoop voor de conferentie dus op gericht.
Kunstinterventies niet als een intermezzo, maar als een pedagogisch moment. Tussen de veelheid aan workshops en ontmoetingen, creëren de kunstenaars een moment voor deelnemers om te doordenken en doorvoelen wat al die inhoud voor hen persoonlijk te betekenen heeft. Zoals cellist en theatermaker Bart van Rosmalen schrijft in dit artikel: “In plaats van kennis overdragen gaat het veel meer om het scheppen van een situatie die tot inzicht en begrip kan leiden. Waarin we ontvankelijk worden voor het (h)erkennen wat ertoe doet.”
Behalve als ‘reflectie-instrument’ hoop ik dat de creatieve publieksonderzoekers nog een functie hebben. Kunnen zij zorgen voor een omdraaiing van de bezoeker als consument naar de bezoeker als mede-maker? Steeds meer wordt leren begrepen als een klantreis met uitgestippelde ervaringen en leeruitkomsten, wat de lerende in een consumerende houding kan plaatsen. Veel mooier wordt het, zoals onderwijspedagoog Gert Biesta ook schetst in zijn werk, als we de oriëntatie verleggen van ‘wat vind ik hiervan?’ naar ‘wat vraagt dit van mij?’. Zo worden bezoekers mede-makers van de conferentie.
Hoop is niet hetzelfde als zekerheid. Het prachtige risico van onderwijs én van kunst, en ja, zelfs van conferenties, is dat het geen garanties biedt over hoe het publiek het ontvangt en begrijpt. Van mij als conferentie-organisator vraagt het om vol vertrouwen en hoop géén antwoord te geven op de vraag wat het de deelnemer oplevert. Om de bezoekers én kunstenaars blijmoedig uit te nodigen tot een stap in het onbekende en die stap samen te bevragen, bewonderen en betekenis te geven.
Meer weten?
De CVI Conferentie vindt plaats op 20 en 21 mei in Groningen. De conferentie is uitverkocht, er is een wachtlijst.
Pieter Baay richt zijn sociologische blik op de maatschappelijke kant van het mbo. Samen met kunstenaars en onderzoekers van netwerkorganisatie Onderwijs124 versterkt hij pedagogische praktijkinnovatie in het mbo. Pieter is ook werkzaam voor het Consortium voor Innovatie (CVI).