Mijmering #24: Is het een slak of een giraffe?
Blog / Dagmar Baars / 03-07-2025
Op een broeierige zomerdag neemt een kleuterklas de les over: onmogelijke dieren worden op het bord getekend, de verhalen ontstaan als vanzelf erbij. Dagmar Baars vindt het leerzaam voor kind én leerkracht.
Het is bijna zomervakantie. Oranje luifels hangen als zware wimpers tegen de zon aan de buitenwand van de school. De broeken zijn kort en de snotneus heeft plaatsgemaakt voor een stoffig exemplaar. Groep 1/2 is net klaar met eten en hangt wat onrustig op de stoelen. Aan de linkerkant worden benen vergeleken, waarvan de uiteindes in sandalen zijn gestoken, die elk een andere richting uit wijzen. Aan de rechterkant zit een meisje zó hard met haar hoofd te schudden, dat de vlechtjes aan de zijkant telkens in haar gezicht meppen. Misschien is dat een manier om je melktanden los te krijgen?
Ik zit achter in de klas. Zoals iedere week op dinsdag. Ik kijk naar hoe mijn student de zoveelste banaan terug navigeert in de rugzakken op de gang. Mijn ogen dwalen af naar de papieren frommels aan de wand.
“Dat zijn papieren baby’s”, fluistert mijn collega. “Oké”, fluister ik aarzelend terug. Ik kan niet echt zien of deze tweedimensionale kraamafdeling bestaat uit mensenkinderen of een ander soort pasgeborenen.
Terwijl ik mijn ogen nog even achter in het lokaal laat hangen, is de groep ondertussen beland in een kringactiviteit over babydieren, die na enkele minuten stilvalt. Ik hoor de toekomstig leerkracht hakkelen en zuchten met een stift in haar hand. Ze kijkt wat onbeholpen naar het bord en naar de klas. “Ik kan eigenlijk niet zo goed een giraffe tekenen,” giebelt ze. “Dus dat ga ik ook maar niet doen.” Gelukkig grijpt een kleuter meteen in: “Ik kan dat wel!” roept het meisje dat eerder met haar vlechtjes zat te zwiepen.
Zonder aarzelen begint ze aan een giraffe. “Dat is een slak!” roept een klasgenootje. Iedereen moet lachen – ook de leerkracht. De tekenaar zelf schatert het hardst. “Ja, dat komt door die horens. Dat heeft een slak ook!” roept iemand anders. Het hek is van de dam. Er volgt nog een moddervette ronde cheeta, een krokodil zonder middenlijf en een vis waarvan je eigenlijk niet begrijpt hoe hij onder water zou moeten leven. Alles wordt getekend en alles wordt besproken – zonder twijfel en met veel gelach.
In het nagesprek met de student hebben we het nog eens over hoe waardevol deze coup van de groep eigenlijk was. Zeker voor ons als volwassenen, die vaak geneigd zijn te denken binnen de norm van goed en fout, kunnen en niet-kunnen. Een getekende cheeta heeft helemaal geen ergonomische vormgeving nodig om toch een verhaal te hebben – evenals de krokodil die zich eigenlijk niet kon verplaatsen. Kleuters snappen dat maar al te goed, evenals de vaste leerkracht van deze groep. Aan het einde van mijn bezoek vraag ik haar of ik nog wat foto’s mag maken van de platte baby’s aan de wand, voor de lessen die ik op de pabo geef. “Ja, doe maar!” zegt ze, als facilitator van dit natale papiergeweld. “Het lijkt echt nog nergens op – maar juist daarom!”
Dagmar Baars treedt al bijna tien jaar op als ‘bemiddelaar’ tussen kunst en beschouwer. Dat doet ze als docent aan Hogeschool de Kempel en Fontys Academie voor Beeldende Vorming – én met haar eigen onderneming EindBaars Producties.