Neurodivergent Danstheater Lien maakt kunst vanuit verschil
Auteur: Maud Tielemans | Beeld: 1. A Land And Us Danstheater Lien en Conny Janssen Danst Foto Pien Düthman 2. Bonjour Danstheater Lien Foto Manou Veldman
Danstheater Lien bouwt met neurodivergente dansers aan een artistieke praktijk waarin kwetsbaarheid en kracht hand in hand gaan. Oprichter Manouk Schrauwen combineert daarvoor haar pedagogische expertise met een uitgesproken artistieke visie. Ze maakt veiligheid, diversiteit en menselijkheid tot motor van creatie — in de studio én op het podium.
Manouk Schrauwen
Wanneer oprichter Manouk Schrauwen vertelt over het ontstaan van Danstheater Lien, valt meteen op hoe nauw haar werk verbonden is met de mensen met wie ze zich verbindt door dans. “Ik heb jarenlang lesgegeven aan een van onze huidige dansers, Menno Opschoor. Hij heeft het syndroom van Down”, zegt ze. “Zijn kunstenaarschap was zó sterk dat ik voelde: hier moet ik vanuit mijn methode en artistieke visie mee verder.”
Voor Danstheater Lien is neurodiversiteit geen ‘extra waarde’, maar de artistieke basis. Manouk: “We zetten geen verschillen op het podium; we vertrekken vanuit verschil. Verschillende lichamen, manieren van bewegen en denken. Daaruit ontstaat een eerlijkheid die je niet kan maken. Het is de bron van onze kracht. Die kracht heeft te maken met directheid: reacties die niet gestroomlijnd zijn door verwachtingen van buitenaf, maar door directe ervaring.”
Gelijkwaardige didactiek
In de repetities van Danstheater Lien is er altijd rust. Manouk: “Dat komt doordat iedereen mag werken in zijn eigen tempo, met zijn eigen logica. Ons maakproces vertrekt niet vanuit één norm of vaste vorm. Door binnen duidelijke structuren te werken met improvisatie, reactie en open instructies ontstaat beweging in relatie tot elkaar, in plaats van dat die vooraf vastligt. Daarnaast zit het in de manier waarop makers en artiesten met elkaar omgaan: gelijkwaardigheid, heldere communicatie en een menselijke benadering waarin veiligheid en een prettige sfeer centraal staan.”
Danstheater Lien hanteert een werkwijze die sterk leunt op Manouks achtergrond in didactiek en pedagogiek. Tijdens haar afstuderen als Docent Dans aan Codarts in Rotterdam onderzocht ze de Feuerstein-methode. Die brede leerbenadering, in eerste instantie ontwikkeld voor kinderen met een ontwikkelachterstand of oorlogstrauma’s, vertrekt vanuit het geloof dat iedereen ontwikkelbaar is. Elk mens heeft potentieel om te groeien wanneer die de juiste begeleiding krijgt.
Eerst veiligheid creëren
Psychologische en fysieke veiligheid zijn een voorwaarde voor artistieke vrijheid. “Je moet kunnen lezen wat iemand nodig heeft”, zegt Manouk. “Soms vraagt dat vertraging, soms net een uitdaging. Als er veiligheid is, verdwijnt prestatiedruk en ontstaat er ruimte voor expressie.”
Dat betekent ook dat Danstheater Lien bewust afstand neemt van strak geformuleerde instructies. Manouk kiest, geïnspireerd door Feuerstein, voor beeldspraak, non‑verbale aansturing, veel herhaling en duidelijke structuren. “Improvisatie hoeft niet sturend te zijn. Ik zeg niet ‘maak een armbeweging’, maar ‘er hangt iets boven je dat je wegduwt’. Iedereen vertaalt dat vanuit zijn eigen lichaam.”
Elke repetitie start met een korte check-in: iedere danser deelt twee woorden over hoe die zich voelt. Daarna volgt een vaste reeks fysieke opdrachten. Een vaste oefening is ‘de denkbeeldige bal’: een bewegingsimpuls die van danser naar danser reist en geleidelijk complexer wordt. Zo ontstaat sociale verbinding zonder veel uitleg.
Herhaling is geen beperking maar een uitnodiging tot creativiteit, vindt Manouk. “Doordat de structuur herkenbaar is, hoeven dansers niet na te denken over instructies. Ze kunnen meteen het fysieke in.” Soms loopt iemand vast door een overload aan prikkels. Dan stopt het proces even. “We zien dat niet als tijdverlies. Rust nemen is deel van het werk.”
“Onze kracht zit in reacties die niet gestroomlijnd zijn door verwachtingen van buitenaf.” – Manouk Schrauwen
Artistieke visie
Veiligheid lijkt soms in conflict te staan met artistieke scherpte, maar bij Danstheater Lien is dat juist de motor van complexiteit. “In essentie,” zegt Manouk, “is werken met een neurodivergente groep niet fundamenteel anders dan elke andere groep. Het vraagt alleen meer bewustzijn, meer flexibiliteit en meer menselijkheid. Je pedagogische handelen is je artistieke gereedschap.”
In recente voorstellingen, zoals MIST, vertrekt Manouk vanuit een filosofisch perspectief, met invloeden uit care ethics en een focus op belichaamde ervaring: een manier van maken waarin lichamelijke ervaring, ontmoeting en artistieke autonomie elkaar versterken. “Onze dansers zetten elkaar voortdurend in beweging. Actie en reactie wisselen elkaar af, zonder hiërarchie. Die visie sluit aan bij hoe we in de studio samenwerken: iedereen beïnvloedt iedereen.”
Inclusief taalgebruik
Een opmerkelijke keuze van Manouk is haar consequente gebruik van neutrale taal, want taal is op zichzelf niet inclusief. Manouk zal bijvoorbeeld niet zeggen ‘We lopen door de ruimte’ maar ‘We verplaatsen ons’, omdat dansers die een rolstoel gebruiken (bijvoorbeeld) niet kunnen lopen. Ook wil Manouk niet ‘optie A en B geven’, maar opdrachten die vanzelf ruimte laten voor meerdere interpretaties. “Eigenaarschap is cruciaal”, zegt ze. “Neurodivergente mensen krijgen vaak te horen waar ze moeten staan of wat ze moeten doen. Bij ons krijgen ze de kans tot eigen initiatief terug.”
Nieuwsgierig geworden?
Danstheater Lien werkt voornamelijk in Rotterdam en Capelle aan den IJssel en maakt voorstellingen met én voor mensen die niet vanzelfsprekend met kunst in aanraking komen. www.danstheaterlien.nl
Dit artikel stond in KZ02/2026.
Maud Tielemans leidt docenten op bij de opleiding Docent Dans van Codarts Rotterdam en bij de lerarenopleiding van Karel de Grote Hogeschool in Antwerpen. Daarnaast werkt ze op de educatieafdeling van de Nederlandse Dansdagen en publiceerde ze in 2023 het boek Muzische Inspiratiegids: Dansexpressie.