Oefenen in vrijheid
Blog / Tijl Bossuyt / 13-03-2025
Kunst, soms lijkt het alsof niemand erop zit te wachten en het nut ervan ver te zoeken is. Toch verlangt Tijl Bossuyt naar de ‘ultieme vrijheid’ van het lege blad.
Van alle bezigheden was het creëren van kunst het opmerkelijkste wat ik kon kiezen. Niets moest, niets was voordien duidelijk en wat nadien kwam, was niet bepaald. Nut, zoals bepaald in onze economisch georiënteerde samenleving, had het evenmin en de zinvolheid kon niet worden gegarandeerd. Dus er gaapte een grote lege ruimte voor mij, die ik geheel zelf en vol zekerheid of onzekerheid mocht innemen. De vraag was of mijn moed en zelfvertrouwen groot genoeg waren om dit te doen. Daar mijn kunstenaarschap begon met een vaag idee, dat steeds meer de weg naar buiten zocht, kon ik het niet weerstaan. Na een bijna eindeloos en uitzichtloos lijkend zoeken, experimenteren en keuzes maken, bracht ik iets voort en liet het los op de wereld. Nadien volgden commentaren en al dan niet schouderklopjes of applaus.
Zo moeten we ons kunst voorstellen. Niemand vraagt erom, niemand zit erop te wachten en toch, waar mensen zijn speelt dit. Beter nog: hoe beschaafder, hoe vrijer een samenleving, hoe meer het aan bod lijkt te komen. Of is dit laatste een overdrijving? Ik kan enkel vaststellen dat het maken de ultieme vrijheid inhoudt en die ruimte ook nodig geeft. Neem nu het maken van een tekening. Dit mag op een maagdelijk wit blad of in het zand of eender waar. In ieder geval sta je voor het lege niets, met de wetenschap dat allen die je zijn voorgegaan en dat lege niets al eens hebben gevuld met hun ideeën, wanen, clichés, tekens en symbolen, allen die een innerlijke drang hadden om dat te doen, dezelfde uitdaging aangingen. Die uitdaging bleef: hoe ga ik om met deze vrijheid?
Was het om erkenning dat ik koos voor de kunst, het delen van ideeën, meningen en gedachten die speelden, of was het spelen om te spelen? Alles mocht en kon immers, zelfs het stoutste. Wie zal het zeggen? Maar mijn punt is: het maken van kunst blijft iets waarbij we leren om te gaan met de vrijheid van het lege blad, de stille ruimte… Het is geen bezighouden of tijdelijk verlies van zinnen. Het is zoeken naar de zinvolheid, de bewegingszin, de woordbetekenis, de geluidsoverdracht. Waarom zouden we dat mensen onthouden en al helemaal de opgroeiende mens die zoekt naar hoe morgen alles beter kan?
Tijl Bossuyt is auteur en betrokken bij De Veerman, een kunstcollectief in Vlaanderen dat actief is in de kunsteducatie.