Persoonlijke verhalen een wit privilege?
Blog / Pieter Baay / 26-02-2026
Diversiteit komt niet vanzelf. Dat ontdekt Pieter Baay als hij de grootste conferentie in het mbo organiseert. Voor hem is ‘een goed verhaal’ niet alleen professioneel maar ook persoonlijk. Maar dat blijkt niet voor iedereen zo te zijn.
Stel, je organiseert een jaarlijkse conferentie voor 1200 onderwijsprofessionals. Waar let je dan op? Een goede mix van verrassende sprekers en publiekstrekkers. Goede catering. En mijn eigen stokpaardje: diversiteit. Professioneel divers, cultureel divers, gender-divers. Dat vraagt ook om buiten mijn eigen aannames en gebaande paden te kijken.
Toen ik een beoogde gastspreker van kleur vroeg om haar professionele verhaal aan te vullen met een persoonlijke reflectie, hield zij dat af: “Ik zie wat je probeert… je wilt dat ik persoonlijker word op het podium. Ik kies er heel bewust voor om dat niet te doen. Take it or leave it!” Ik wist niet meteen hoe dit verschil te overbruggen.
Als socioloog fascineert het samen-leven met verschillen mij al sinds mijn studie. Sociale binding in een maatschappij ontstaat niet vanzelf, daar kunnen we actief vorm aan geven. Zoals rabbijn en filosoof Jonathan Sacks laat zien in zijn boek The Home We Build Together, helpen ontmoetingen in de gezamenlijke ruimte om verschil tot een kracht te maken. Laat onze conferentie nou zo’n gezamenlijke ruimte zijn. Samen leren, samen leven.
De sector waarvoor we werken is groot en divers. Tegelijk heeft de culturele diversiteit een onaangename piramidevorm: véél culturele diversiteit onder studenten, minder onder docenten, nog minder onder managers. Om over directie, bestuur en toezichthouders nog maar te zwijgen. Hoe erg de rekenvaardigheid ook verslechtert, iedereen kan ‘eindbazen’ van kleur op één hand tellen…
Een soortgelijk patroon zien we op tv, in talkshows. Vrouwen en mensen van kleur zijn aan tafel een verbazingwekkende minderheid. De ervaring van mijn gastsprekers is dat zij gevraagd worden om over hun vrouw-zijn of van kleur-zijn te spreken, niet over hun professionele expertise. Ze vragen zich af: benader en beoordeel je mij op mijn kleur of mijn inhoud?
Daar wordt het dilemma zichtbaar. Ik benader gastsprekers vanwege hun expertise en let daarbij op een diverse achtergrond. Daarbij geef ik sprekers mee dat onze innovatieconferentie niet gaat om droge onderzoeksresultaten, maar ook om doorleefde verhalen. Als het gaat over AI, hoe zien zij dat terug in hun leven? Als het gaat over gespreid leiderschap, hoe geven zij daar zelf vorm aan? De persoonlijke kant als aanmoediging aan het publiek om het op zichzelf te betrekken.
Misschien zijn die persoonlijke verhalen wel een wit privilege. Ik veronderstel dat persoonlijke verhalen de inhoud versterken, maar dat is niet de ervaring van sommige gastsprekers van kleur. Bij hen wordt het persoonlijke direct verheven boven het professionele. Wat nu als mijn beeld van een persoonlijk ‘goed verhaal’ gekleurd is?
Onderzoeksjournalist Zoë Papaikonomou is een inspiratiebron als het gaat over ongelijkwaardige beeldvorming, met name in taalgebruik en media. Met de hashtag #wedraaienhetmaarweerevenom laat zij zien hoe ongelijk we spreken over vrouwen versus mannen en mensen van kleur versus witte mensen. Een speels en bloedserieus activisme vóór gelijk(waardig)e behandeling, die nog altijd niet vanzelfsprekend is.
Jonathan Sacks laat ook zien dat we verschillen niet moeten verdoezelen, maar juist actief moeten opzoeken. Verbinden door onderscheidende kwaliteiten naar voren te halen in plaats van een grijs en betekenisloos midden te creëren. Dat gaat verder dan diversiteit op het podium, dat vraagt ook een bredere benadering van ‘een goed verhaal’. Misschien wel even níet persoonlijk. Het eventuele ongemak daarbij, dat zou weleens een teken van léren kunnen zijn…
Pieter Baay is praktijkinnovator in het mbo en beweegt graag tussen reflectie en actie. Hij richt zijn sociologische blik op de maatschappelijke kant van het mbo, met speciale interesse voor pedagogische vragen. Samen met kunstenaars en onderzoekers van netwerkorganisatie Onderwijs124 versterkt hij pedagogische praktijkinnovatie in het mbo. Pieter is ook werkzaam voor het Consortium voor Innovatie (CVI).