SLOW SCHOOL
Een ecologische onderwijswending
Auteurs: Suzanne van Dieren & Zwanyk de Ruijter | Beeld: 1. SLOW SCHOOL Suzanne & Zwanyk in actie Foto Duncan de Fey 2. SLOW SCHOOL Manifesto
SLOW SCHOOL is een onderwijsbeweging. Slow is de tegenhanger van fast, zoals in fastfood of fast fashion. In het onderwijs lijkt de neiging te bestaan deze fast beweging over te nemen. De leerling moet zich dan vormen in een omgeving waarin procedures, standaardisatie, meten en toetsing gemeengoed zijn. Een fast school. Dat vraagt om een tegenbeweging.
Verbondenheid creëren met de wereld waarin we leven is ons streven. Dat betekent voor SLOW SCHOOL gezamenlijkheid creëren door te vertragen, ongemak te accepteren en voor elkaar en de wereld te zorgen. SLOW SCHOOL richt zich op de leerling en de onderwijsprofessional. We zien beiden vastlopen. Docenten voelen zich overvraagd en het huidige onderwijssysteem stelt hen niet in staat te doen wat zij ‘het goede’ vinden, blijkt uit ons onderzoek. Dat vinden we een urgent probleem, net als het lerarentekort.
Elders ingecheckt
De zoemer gaat. Ik sta in de deuropening om mijn leerlingen te verwelkomen. Samir is de eerste, zijn telefoon in de hand, hij speelt een spelletje. Voordat hij binnenkomt vraag ik hem zijn telefoon in zijn tas te stoppen en die op te bergen. Intussen komen Jannes, Mo en Chelsea aanlopen. Mo kijkt een filmpje op YouTube, de anderen hebben snapchat openstaan en sturen nog gauw een berichtje. Ook zij komen pas binnen zodra de telefoon in de tas zit, we oogcontact hebben gemaakt en elkaar hebben begroet. In die volgorde.
Zaria komt aangerend. Ze is in paniek. Ze zegt ‘Mag ik mijn telefoon deze les bij me houden?’ Natuurlijk mag dat niet en dat weet ze. ‘Maar het moet echt!’ Ik vraag haar waarom en ze zegt dat ik dat niet zal kunnen begrijpen. ‘Ik wíl het graag begrijpen’, zeg ik haar. ‘Ik heb ruzie’, zegt Zaria. Ik vertel haar dat het me dan juist slim lijkt om de telefoon op te bergen, zodat ze die ruzie niet mee hoeft te nemen de les in. ‘Maar ik moet weten wanneer ik naar huis kan en dit is mijn laatste lesuur’, zegt ze. Ik zie tranen in haar ogen. Ik zeg: ‘Na deze les heb ik tijd, dan kun je me er alles over vertellen en probeer ik je te helpen. Nu moet je telefoon in je tas.’
Zomaar een fragment uit een dag van een docent op een middelbare school. Leerlingen komen de school binnen met de wereld in hun hand, maar lijken tegelijkertijd steeds minder verbonden te zijn met hun directe leefomgeving. Steeds vaker merkten we dat leerlingen weliswaar fysiek in ons lokaal aanwezig waren, maar mentaal elders ingecheckt leken te zijn.
Wij zagen een verschil tussen school vóór corona en na meerdere lockdowns. Het onderwijs leek een tijdlang veranderd te zijn in een soort thuisbezorgd.nl, waarbij fysieke aanwezigheid in een gezamenlijk hier en nu niet langer een vereiste leek. We maakten ons daar zorgen over en vroegen ons af wat dat betekende voor onze taak als docent en artisteducator.
Dit vormde begin 2022 de aanleiding voor ons afstudeeronderzoek aan de master Kunsteducatie ArtEZ in Zwolle. Het was gericht op het ruimte maken voor het goede in het schoolsysteem, waartoe we SLOW SCHOOL opgericht hebben. Dat is zowel een onderzoeksmethode als een verandering. In eerste instantie richtten we ons op twee thema’s: hechten aan de leefomgeving en gezien worden en deden dit vanuit de vier rollen van de artisteducator: de belever, de maker, de veranderaar en de onderzoeker.
…
Lees het hele artikel in KZ01/2024.
