SoundLAB
Auteur: Ellen van Hoek | Beeld: SoundLAB – Fotografie Mirte Slaats 1. Collectie Yuri Landman 2. Staal Op Schuim Yuri Landman 3. Striso Piers Titus van der Torren 4. Toonpad Arvid & Marie
Achter een kleurige glazen wand op de tweede verdieping van Muziekgebouw aan ‘t IJ in Amsterdam bevindt zich SoundLAB, een workshopruimte waar mensen en kinderen vanaf 7 jaar een muzikale ontdekkingsreis kunnen ondernemen. Er zijn wel 100 eigenaardige speciaal ontworpen muziekinstrumenten gegroepeerd op ‘planeten’. Welke opdracht hebben de ontwerpers meegekregen en welke gedachte zit daar achter?
Floortje Smehuijzen, hoofd Jeugd en Educatie: ‘Het SoundLAB is ontworpen om te kunnen experimenteren met klanken, de lol te ervaren van zelf muziek maken, en op een creatieve manier nieuwe muziekstukken te bedenken. Maar er zit natuurlijk een heel idee achter, zowel didactisch als educatief.’ Vóór SoundLAB was er de Klankspeeltuin, een opstelling met grotere installaties waarop kinderen samen konden spelen. Maar na een behoeftepeiling bij gebruikers is de overstap gemaakt naar een collectie van instrumenten met diverse klankkleuren die gecombineerd kunnen worden. ‘De instrumenten zijn gegroepeerd op zogenaamde planeten. Dit zijn grote meubels waar een speaker, een mixer en diverse inputs zijn ingebouwd. Je kunt er verschillende elektronische instrumenten op aansluiten. Op een planeet staan zes of zeven instrumenten, zowel elektronisch als akoestisch.’ De vier planeten zijn verdeeld over diverse studio’s en de centrale ontmoetingsruimte.
De instrumenten
‘We zijn in gesprek gegaan met meerdere geluidskunstenaars, instrumentbouwers en ontwerpers. Maar ook met jonge kunstenaars van de HKU, van de richting muziek en technologie. Vervolgens is een traject gestart om nieuwe instrumenten te laten maken. Sommige instrumenten bestonden al en zijn aangepast voor onze toepassing, andere zijn specifiek voor ons ontwikkeld. De instrumenten variëren van slagwerkinstrumenten tot soundscape-achtige instrumenten, maar ook synthesizers. We gebruiken dus niet één materiaal, het varieert van hout tot schuim of iets helemaal digitaals. De opdracht aan de ontwerpers was dat het instrument makkelijk en intuïtief te bespelen moet zijn, zodat het voor een variëteit van mensen en kinderen vanaf 7 jaar toegankelijk is. ‘Easy to play en hard to master‘ is de achterliggende gedachte; je kunt er heel veel mee, maar in beginsel kan je er al een leuk geluid uit krijgen. We stelden natuurlijk ook technische voorwaarden, zoals aan de in- en uitgangen, de voeding en duurzaamheid.’
De Toonpad
Een voorbeeld van een instrument is de Toonpad, eigenlijk een omgekeerde slakom met drie knoppen erop. Daar zitten nabijheidssensoren in die net zo werken als een theremin. Waar je de schaal aanraakt, komt er een toon. Leg je je handen er helemaal omheen, dan krijg je een akkoord. Maar druk je alleen op de knoppen, dan gebeurt er niets.