Verslingerd aan scrollen
Blog / Meldrid Ibrahim / 19-06-2025
We scrollen wat af. Vaak gaat het over de negatieve effecten van social media, maar na een rondvraag blijkt dat die oneindige stroom aan beelden ook tot verrassende kunstprojecten kan leiden.
Grote kans dat je deze blog al scrollend bent tegengekomen, want per week scrollen we gemiddeld maarliefst drie kilometer.
En het lijkt erop dat zowel wijzelf als de democratie daar niet erg van opknappen. De maatschappelijke discussie over onze collectieve scrollverslaving is in volle gang en ik was benieuwd hoe kunstdocenten hiernaar kijken.
Online deed ik een oproep en het was erg enthousiasmerend om door de reacties heen te scrollen. Ondanks dat ik ook steeds afgeleid raakte door andere berichten in mijn tijdlijn, zette ik de mooie vondsten van kunstdocenten op een rij. Ik kan in dit stukje de voorbeelden kort aanstippen (en dat is ook wel passend bij het thema), dus bekijk vooral de links om inspiratie op te doen voor speelse en kritische lesactiviteiten over scrollen!
Ik begin met een paar kunstbronnen. Collega Gina wees mij op Infinite Scroll, een poëtisch grafisch kunstwerk van een oneindige scroll.
Infinite Scroll Drew Sisk
Ook ontving ik de tip om het werk van Ritzo ten Cate te bekijken.
Ten Cate maakte honderden foto’s van de blik die mensen in hun ogen hebben wanneer zij opkijken van hun telefoon. Mensen komen van heel ver, lijken wel wakker te worden uit een andere dimensie. In navolging van dit project liet hij leerlingen een fotografisch onderzoek doen naar hun relatie met hun telefoon.
Caught in the app (2016-2019) Ritzo ten Cate
De foto’s van Ten Cate doen me ook denken aan de fotografieserie REMOVED (2025) van Eric Pickersgill, die ik eerder online tegenkwam. Op de fotoserie zijn de smartphones weggephotoshopt en staren de geportretteerden in het niets, afgezonderd van hun omgeving.
Met leerlingen werd ook gescrold, bijvoorbeeld tijdens een tentoonstelling in het Eindhovense museum MU Hybrid Art House:
Toen ik Harm belde, vertelde hij dat de schoolbezoeken waarbij dit gebeurde plaatsvonden in de expositie NERD_FUNK (2025) van Ali Esmali en Mamali Shafahi, een tentoonstelling die is opgebouwd met een eindeloos archief van Instagrambeelden. Tijdens het scrollen ontstonden mooie gesprekken onder de leerlingen over de manier waarop je tijdlijn een spiegel kan zijn en wat er in die eindeloze stroom aan afbeeldingen waard is om te bewaren.
Mijn collega Wieke herinnerde zich een kunstles over scrollen:
De stagiaire, Geerke van Campen, liet leerlingen anderhalve minuut door hun social media scrollen en screenshots maken. Vervolgens verbonden de leerlingen al tekenend hun scrollavonturen met elkaar.
De tekeningen van de leerlingen, gemaakt naar aanleiding van hun scrollgeschiedenis
Ik kreeg ook tekeningen opgestuurd van kunstdocent Lisa Rinsema:
Lisa verstilt het moment waarop haar telefoon even geen bereik heeft en Instagrambeelden moeten laden. In plaats van ongeduldig verder te scrollen, legt ze het beeld vast in aandachtige, impressionistisch aandoende potloodtekeningen.
No 3. (2020) Lisa Rinsema
En om af te sluiten: een idee dat je meteen zelf kunt toepassen in de klas of thuis. Kunstdocent Oskar Maarleveld maakte voor zijn leerlingen liefdevolle schilderijtjes op schermgrootte, zodat zij minder afgeleid raken wanneer ze met hun eigen werk bezig zijn.
Kijk eens wat meer om je heen! Oskar Maarleveld
Meldrid Ibrahim is docentenopleider aan de Breitner Academie (AHK). Ze doet onderzoek en is (co-)auteur van verschillende lesmethodes. In haar blogs voor Kunstzone geeft ze aandacht aan de actuele, urgente of ontroerende kant van kunsteducatie.