Kunst en science combineren? Gewoon doen!
Auteur: Lara Broekman | Beeld: Unsplash UL
Centre for Arts & Sciences Education (CASE) biedt docenten trainingen aan om lessen in het onderwijs te ontwikkelen op het snijvlak van kunst, wetenschap en technologie. Kunstzone legt twee deelnemers aan trainingen vijf stellingen voor. Wat zijn hun ervaringen en wat kunnen andere docenten van hun inzichten leren?
Guus Burger is docent muziek, Jelmer de Haan geeft natuurkunde. Ze geven allebei les aan leerjaar 2 en 3 op het IVKO, een Montessori-kunstvakschool voor mavo en havo in Amsterdam. Dit schooljaar hebben ze drie trainingen gevolgd bij CASE, in de expertgroep. Dat betekent dat ze geen lessen hebben gehad over het didactische model, maar dat ze zich hebben laten inspireren door workshops, opdrachten en de input van andere enthousiaste cursisten. Omdat ze allebei geïnteresseerd zijn in het analyseren van geluid, hebben ze een module ontwikkeld waarin leerlingen een eigen (contact)microfoon hebben gemaakt. Met deze microfoon hebben de leerlingen geluid gemaakt bij een zelfgemaakte stomme film. Tijdens de trainingen bij CASE kregen ze veel tijd om hun ideeën uit te werken. Fijn, want daardoor bleef het niet alleen bij ideeën delen, maar konden ze ook een concrete lessenserie ontwikkelen.
Hoe hebben Guus en Jelmer het ontwerpen en geven van vakoverstijgende lessen ervaren? En wat kunnen andere docenten hiervan leren? Aan de hand van vijf stellingen delen Guus en Jelmer hun blik.
Stelling 1:
De persoonlijke fascinaties en interesses van de docent zijn belangrijk om raakvlakken tussen kunst- en bètavakken op te kunnen zoeken in de klas.
Guus en Jelmer: “Eens! Onze gezamenlijke fascinaties en interesses zorgen voor lol, enthousiasme en energie van onze kant. Hierdoor gaat het ontwikkelen van lessen bijna als vanzelf!” Guus: “Ik ben geïnteresseerd in de technische kant van muziek en Jelmer in de natuurkundige kant van muziek en de kunstzinnige kant van natuurkunde. We sturen elkaar regelmatig filmpjes waarin dit raakvlak te zien is, bijvoorbeeld over het visualiseren van geluidsgolven. Een inspiratie voor ons is de kunstenaar Parker Hertzberger, met zijn installatie I See Sound. Daarnaast hebben we vaak gesprekken over de theorie rond de stemming van de piano, feedbackloops en andere natuurkundige aspecten.”
Stelling 2:
Ik heb als kunstdocent veel voorkennis nodig van technologie om ermee aan de slag te gaan in de klas.
Guus en Jelmer: “Oneens. Wat vooral nodig is, is een open mind en nieuwsgierigheid naar het onbekende. Het gaat er ook om dat je samen met de leerlingen en collega’s gaat experimenteren.” Guus: “Dankzij onze module met zelfgemaakte microfoons ben ik beter geworden in solderen en snap ik beter hoe stroom werkt!”
Stelling 3:
Samenwerking tussen collega’s vanuit verschillende vakgebieden is noodzakelijk om vakoverstijgend onderwijs te geven op het snijvlak van kunst, wetenschap en technologie.
Guus en Jelmer: “Oneens. In de kunstles kun je altijd science erbij halen en in een science-les kun je altijd kunst betrekken. Als we het bij natuurkunde bijvoorbeeld hebben over frequenties en toonhoogtes, pak ik een oscilloscoop, maar ook een gitaar. Samenwerking kan wel helpen in het versterken en verdiepen van beide onderdelen.”
Stelling 4:
Leerlingen worden in mijn vakoverstijgend onderwijs uitgedaagd om zelf vakoverstijgend te denken en verbanden te leggen tussen verschillende vakgebieden.
Guus en Jelmer: “Oneens. Het leggen van verbanden heb ik nog niet gezien. Leerlingen benaderen onderdelen op een andere manier. In de les waarin leerlingen een eigen contactmicrofoon gaan maken bijvoorbeeld, komen ze erachter dat een piëzo-microfoon ook een spanningsbron is. De leerlingen ontdekken zo het effect van een serie- en parallelschakeling door het geluid dat ze horen, in plaats van altijd maar een practicum met lampjes die gaan branden. Door de geluids- en filmopdracht die erbij hoort, sluit dit veel beter aan bij de belevingswereld van de leerlingen.”
Stelling 5:
Onderwijs op het snijvlak van kunst, wetenschap en technologie is essentieel voor de leerling in de 21ste eeuw.
Guus: “Eens. Kunstonderwijs is essentieel voor de mens. Wetenschap en zeker technologie hoort daarbij! Het vult elkaar bijna als vanzelf aan!”
Jelmer: “Eens. Het versterkt de creativiteit bij de science-vakken en het geeft nieuwe inzichten.”
Beide docenten zijn het erover eens dat samenwerking tussen verschillende vakgebieden ons onderwijs kan verrijken. Voor leerlingen is het waardevol omdat de uitdagingen van de 21ste eeuw om vernieuwende, innovatieve en grensverleggende oplossingen vragen. Dat geldt ook voor docenten. Durf eens in het diepe te springen. Want wanneer je met docenten van een ander vak een gedeelde passie voelt, een onderwijskundige klik, dan kun je bergen verzetten!
