Blog / Babette Jane /

  • 01-12-2022

    Gouden formule

    SLO formuleerde vijf doelen voor muziekles in het basisonderwijs, op basis van kerndoel 54: zingen, luisteren, muziek maken, muziek vastleggen en bewegen. Hiermee kun je honderden lessen vullen. Maar wat is de gouden formule om kinderen echt te raken met muziek? Hoe krijg je ze zover dat ze voluit meezingen en meedoen?

    Het is altijd een feest om op school aan te komen. Kinderen roepen enthousiast: ‘Jippie, daar is de muziekjuf’. Of ik krijg een groepsknuffel van kleuters die zeggen dat ze blij zijn mij te zien. Heerlijk natuurlijk, maar naast al het goeds wat het doet voor de ontwikkeling van de hersenen, hoop ik dat muziek een fijn instrument wordt waar ze hun gevoelsleven mee kunnen sturen. Hun oren aan kunnen scherpen, ervaringen mee kunnen verdiepen. Simpelweg dat muziek hen een gelukkiger mens zal maken. Dat is immers wat muziek voor mij doet. Wat het precies voor hen doet is vaak onduidelijk, omdat ik de kinderen maar 45 minuten en om de week zie. Het is dan ontzettend fijn als er een leerkracht bij zit die de kinderen observeert en aan het einde van de les reflecteert.
    Zo zei een leerkracht laatst in groep 3 tegen een leerling na de les: ‘Rima, wat kun jij goed zingen zeg! Je bent altijd zo stil, vaak lijkt het alsof je in gedachten ergens anders bent. Nu hoor ik je prachtig en luid meezingen met de muziekjuf. Wauw, wat heerlijk.’
    Yes, denk ik dan. Dit kind heeft misschien een andere manier van leren dan gebruikelijk is in de klas. Zij vindt muziek leuk en zal waarschijnlijk meer auditief ingesteld zijn. Door te zingen wordt zij in een blijere staat gebracht en zal ze de rest van de dag hopelijk beter kunnen werken.
    De les erop doet Rima een stuk minder mee. Ik leg de lessen naast elkaar. De liedjes zijn beide leuk, de oefeningen zijn eigenlijk altijd een succes, maar er blijkt één groot verschil te zijn. De les waarin Rima zo goed meedeed leidde ik in met een persoonlijk verhaal. Ik bracht het lied vanuit een ervaring waar zij zich aan kon spiegelen, terwijl ik de les daarop nauwelijks aandacht besteedde aan een verhaal eromheen. Ik ging ervan uit dat het leuk genoeg zou zijn.
    Sindsdien gebruik ik meer storytelling en merk ik dat mijn lessen bij meer kinderen beter aanslaan.

    +
  • 22-09-2022

    Cultuurcoach

    Ik sprong een gat in de lucht toen ik in 2021 hoorde dat ik mee mocht gaan werken aan de Pilot Cultuurcoach in Amsterdam. De pilot had als doel kansengelijkheid te bevorderen door de afstand tot grootstedelijke en buurtgebonden cultuureducatie te verkleinen. Een van de scholen waar ik muziekles geef kwam ervoor in aanmerking en ik ging er als cultuurcoach aan de slag. In mijn hoofd ontstonden de wildste plannetjes, ik mocht de kinderen introduceren in de wondere wereld van cultuur! Hoe verwonderd zouden die koppies kijken als ik ze liet kennismaken met het werk van een beeldend kunstenaar. Hoeveel emoties zouden ze ervaren door zelf theatrale oefeningen te doen.

    Het viel niet mee om mijn ideeën van de grond te krijgen. De pilot was vrij ruim en vaag geformuleerd waardoor ik niet precies wist wat er van mij werd verwacht en wat de mogelijkheden waren. Gelukkig kon ik met al mijn vragen en plannen aankloppen bij medecultuurcoaches en waren er veel online meetings. We discussieerden en wisselden de leukste ideeën uit.

    Toen ik de directrice een aantal concrete plannen voorlegde, vertelde ze me dat wegens het wegwerken van corona-achterstanden alle cultuurlessen tijdens mijn eigen (muziek)les moesten plaatsvinden. Naschoolse lessen waren mogelijk, maar daar bleek ik een andere instantie bij in de weg te lopen.

    Uiteindelijk lukte het om groep 8, waar problemen met veiligheid en omgang speelden, een aantal theaterlessen te laten volgen. De theaterdocent gaf les aan een halve klas, zodat de groepsleerkracht met de andere helft kon werken aan eventuele achterstanden. Helaas moesten we na drie weken weer vanuit huis lesgeven door de tweede lockdown. Toen de scholen weer opengingen werden de laatste theaterlessen nog snel gegeven want mijn cultuurcoachschap kwam ten einde. Er kwam geen verlenging, ondanks het succes van de pilot in 2020, en de start van de regeling Driejarige subsidies Cultuurcoach 2022-2024. De muziekschool waarvoor ik als cultuurcoach werk was niet rap genoeg met haar aanmelding. Soms zijn enthousiasme en inzet niet genoeg en eindigt iets moois voor het goed begonnen is door bureaucratie.

    Toch geloof ik, mede door de ervaringen van collega’s, in de meerwaarde van het fenomeen cultuurcoach en hoop ik op een andere plek beter werk te kunnen leveren!

    + + -
  • 12-06-2022

    Kunstvakken mixen

    Juf mogen we weer tekenen op muziek?’
    ‘Gaan we ook beats maken bij de film?’
    Inspireren en motiveren, daar gaat het om als je alle kinderen actief mee wilt laten doen met de muziekles. Om de kinderen tijdens de muziekles te motiveren, gebruik ik elementen uit andere kunstvakken.

    Natuurlijk kun je ze allemaal een djembé (Afrikaanse trommel) geven om op te spelen, maar helaas heeft dit als resultaat dat de les vaker wel, dan niet uitmondt in een op hol geslagen dierentuin. De snel overprikkelde leerlingen zullen vervolgens weglopen en de muziekdocent is na twee lessen toe aan vakantie. De omringende klassen sturen een afgevaardigde om te kijken wat er in vredesnaam aan de hand is.

    Doceren is doseren en dat geldt zeker ook voor de muziekles in het basisonderwijs. Veel docenten wisselen hun lessen daarom af met de meer bruikbare muzikale elementen, zoals zingen, bodypercussie, shakers(schudeitjes), claves(stokjes) en boomwhackers. Met als gevolg dat de kinderen op een gegeven moment in groep 6 verwend zitten te zuchten bij het zien van de muziekdocent met een tas vol van – voor hen – hetzelfde. Gelukkig heeft muziek veel raakvlakken met de andere kunstvakken. Zo kunnen leerlingen aan de hand van een muziekstuk tekenen, een verhaal schrijven, een dans, toneelstuk of film maken. En andersom natuurlijk.

    Er is wel een maar. Op de basisscholen in Amsterdam en Beverwijk waar ik lesgeef, krijgen leerlingen om de week – en dan drie kwartier – muziekles. Met het geld van de gemeente geeft de ene week de muziekdocent les, de andere week de klassenleerkracht. Die herhaalt dan een deel van de muziekles van de muziekdocent.

    Dat werkt dus niet. Leerkrachten hebben teveel verplichtingen, vaak hebben ze niks met het vak muziek of vinden ze muziekles geven doodeng. Amsterdam kent echter een tekort aan zowel klassenleerkrachten als muziekdocenten. Het zou dan ook mooi zijn als scholen niet alleen muziekdocenten, maar ook andere kunstvakdocenten in kunnen huren. Dat kost de gemeente wat meer, maar dan krijgen alle leerlingen wel elke week een kunstles. Tegelijkertijd verlaagt het de werkdruk van de toch al zo bezige klassenleerkrachten. Plus: de verschillende kunsten stimuleren kinderen anders te luisteren en kijken naar de wereld om hen heen.
    Dat helpt misschien ook wel bij taal en rekenen.

    + + -
Film remixen Arts for Transformative Education: Seeking Survey Participants Vernieuwingsdrang of museumvariant 58. De Tas (1)

Cover #1

 

Esther Bruggink Viola in Quarantaine (2020), o.a. polyesterfilm, borduurzijde, messingdraad, 45 cm x 20 cm x 20 cm, Foto: Simon Van Boxtel