Een miljoenenstad als Caïro lijkt weinig ruimte te bieden voor een kwetsbare houding. Toch is dat precies wat de Egyptische community educator Nada Elissa met haar volwassen leerlingen voor elkaar krijgt. In haar lessen in clowning duldt ze alles behalve onoprechtheid. In emoties en onhandigheid schuilt voor haar het plezier van mens-zijn.

Hoe ondersteun je als kunstdocent leerlingen met verschillende leerbehoeftes? Waarom haken niet alle leerlingen aan? En hoe bereidt een kunstdocentenopleiding haar studenten voor op een neurodiverse praktijk? Drie kunstdocenten hebben hun masteronderzoek aan deze vragen gewijd. Ontdek welke kennis en didactische handvatten nodig zijn om inclusief lesgeven te versterken.

Circus op de wekelijkse markt, in de bergen of middenin de woestijn. De Marokkaanse Ayoub Lahlouh bereikt met weinig middelen grote effecten in gebieden waar kunsteducatie niet gebruikelijk is. Als autodidact breidt hij zijn skills in ieder project uit. Inmiddels is hij clown, regisseur, technicus, producent, docent en aanstormend expert in permacultuur.

In samenwerking met Kunstzone belicht Stichting F-site in elke editie een vrouwelijke maker die geschiedenis schreef maar te lang onderbelicht bleef. Dit keer: Margaretha Geertruida Zelle, beter bekend als Mata Hari. Een Friese vrouw die Parijs betoverde als Javaanse prinses, vrijelijk grenzen passeerde in oorlogstijd en uiteindelijk voor een vuurpeloton stond. Maar haar verhaal is complexer dan het bekende beeld van de fatale spionne.

Hoe vaak vragen we leerlingen om ‘vrij’ te denken en te creëren terwijl hun lichaam vol spanning zit? Creativiteit ontstaat pas wanneer het zenuwstelsel rust en veiligheid ervaart. Deze energizer van Margriet de Rijk helpt leerlingen te landen, zodat verbeelding daarna meer ruimte krijgt.

Sinds Marloes Shami-van Houten moeder is, zijn momenten van ononderbroken artistieke flow schaars. In haar The Artist Mother Project onderzoekt ze de verhouding tussen moederschap en kunstenaarschap. Wat als we ouder zijn niet zien als obstakel maar juist een meerwaarde voor de kunst - en meer ruimte durven te maken voor zorgende kunstenaars?

In samenwerking met Kunstzone belicht Stichting F-site in elke editie een vrouwelijke maker die geschiedenis schreef maar te lang onderbelicht bleef. Dit keer: Phillis Wheatley, een tot slaaf gemaakte die uitgroeide tot een internationaal bekende auteur. Met haar poëtische talent vormde zij het startpunt voor Afro-Amerikaanse literatuur en werd ze een belangrijke stem voor het abolitionisme.

In het kunstonderwijs wordt volop geëxperimenteerd met generatieve AI, maar er wordt nog weinig over gepraat. Oud-illustrator en docent Danai Fuengshunut verkent hoe we samen kunnen leren kijken, praten en aarzelen.

Het Nederlandse onderwijs is te gehoorzaam. Als we willen voldoen aan de doelen van burgerschapsonderwijs, is frictie nodig. Nathalie Roos onderzocht hoe activistische kunst kan helpen om leerlingen te vormen tot kritische betrokken burgers.

Het begrip neurodiversiteit duikt steeds vaker op in beleidsstukken en teamgesprekken. Wat betekent het om dit serieus te nemen? In het webinar Ruimte voor elk brein liet onderzoeker Jan van Rijswijk (Open Universiteit) zien waarom neurodiversiteit op de werkvloer tegelijk kansen biedt én frictie oproept – ook voor docenten, teams en opleidingen in het kunstonderwijs.

Studenten van de master Kunsteducatie van Fontys Academy of the Arts verkennen hun kijk op verzet in relatie tot kunsteducatie. Zijn zij medeverantwoordelijk voor het verdedigen van de democratie? Hoe politiek mag je als docent zijn? Op een mooie herfstdag bespreken ze hun ervaringen met protest.

Studenteninitiatieven rond onderwerpen zoals eten, tuinieren en zorg zijn opmerkelijk aanwezig binnen het kunstonderwijs. Onderzoeker Joke Alkema vraagt zich af: is dit een activistische reactie op het dichtgetimmerde onderwijssysteem?

Verzet hoeft niet altijd groots en meeslepend te zijn. Museum educator Lisa Kleeven deelt inspirerende voorbeelden van microrevoluties, passief en creatief verzet. Van de Verenigde Staten tot Turkije, van miniatuurbeeldjes tot haarkammen. Door te creëren eisen onderdrukte mensen hun menselijkheid terug.

Op de Berlijn Biënnale doet Mirjam van Tilburg inspiratie op over humor als activisme. De narren, dwazen en jokers die ze er ziet bevestigen wat zij al langer weet: vakidiotie is niet een zwakte maar een kracht. Of zelfs een vorm van verzet.

Igor Vrebac begeleidt kunstvakdocenten en schoolteams bij het creëren van veilige, inclusieve leer- en maakprocessen. Dit doet hij aan de hand van de methode Verbindend Gezag® & Geweldloos Verzet. In dit artikel deelt hij drie praktische tips waar je direct mee aan de slag kunt.