Vier vrienden komen op een zondagavond samen. Ze spelen een tafelrollenspel. Ze maken personages en laten zich meeslepen door het verhaal dat ze samen creëren. Ze gedragen zich als doorleefde acteurs, soms urenlang. Nochtans heeft geen van hen een achtergrond in theater en van longform improvisatietheater hebben ze nog nooit gehoord. Hoe kun je dit soort spellen in theaterklassen introduceren?

'Burgerschap is zeggenschap', stelt wijsgerig pedagoog Piet van der Ploeg, 'en als je goed onderwijs geeft, heb je geen aparte wet voor burgerschapsonderwijs nodig.'

Burgerschapsonderwijs heeft als doel leerlingen te leren over de kernwaarden van de Nederlandse rechtstaat en democratie. Leerlingen moeten een ‘passende’ houding ontwikkelen. Kortom, door burgerschapsonderwijs worden ‘goede’ burgers gekweekt, die bereid zijn om op een bepaalde manier deel te nemen aan de democratie. Hoeveel ruimte is er voor conflict of verzet? En op welke manieren kun je dat uiten?

Al wandelend verwonderde ik me over de rotsen tussen de bomen, hoe ze naar me lonkten. Ik probeerde er een foto van te maken, maar op mijn iPhone-scherm zag ik al niet meer waar het me om ging: dieptes, lichtval, mijn handelingsmogelijkheden.

9:00 Een vrijdagmorgen op het Hyperion Lyceum in Amsterdam. De muziekles begint met een bespreking van recent muzieknieuws: de Haagse band Goldband neemt een lijntje coke op het podium. ‘Dat moeten ze toch lekker zelf weten?’, roept Mika. Sytze: ‘Moet je niet een voorbeeld zijn voor vooral minderjarige luisteraars?’

Bram Eidhof (1987) wil graag in de praktijk verschil maken. Dat kenmerkt zijn visie op burgerschapsonderwijs, maar ook zijn eigen weg. Hij schreef een proefschrift over burgerschap en werkte als universitair docent, maar gelooft dat onderzoek geen waarde heeft als de praktijk er niets van merkt.

Veel docenten worstelen met burgerschapsonderwijs. Vaak is er onvoldoende tijd om binnen het eigen vak passend onderwijsmateriaal te ontwikkelen. In dit artikel beschrijf ik een didactisch format dat ik gebruik voor burgerschapsonderwijs bij het schoolvak filosofie, maar dat ook ingezet kan worden bij de kunstvakken.

Kunnen kunst en burgerschapslessen elkaar versterken? Een groep mbo-docenten buigt zich over deze vraag in een Lesson Study. In dit professionaliseringstraject ontwikkelen zij een lessenserie waarin burgerschaps- en kunstonderwijs elkaar ontmoeten. De docenten voeren de lessenserie vervolgens uit op verschillende mbo-opleidingen. Doel is te onderzoeken hoe de docenten en hun studenten dit soort ‘creatief burgerschapsonderwijs’ ervaren.