Dit artikel schetst het onderwijs aan nieuwkomers aan de hand van diverse onderzoeken die het Kohnstamm Instituut recent uitvoerde. Welke groepen nieuwkomers zijn er en wat zijn hun onderwijsbehoeften? Hoe verloopt hun leerloopbaan en welke aanpakken werken goed voor nieuwkomers? Tot slot komt de rol die creatieve teksten en gedichten kunnen spelen bij taalontwikkeling en bij traumaverwerking aan de orde.

'Verstevig kunstonderwijs door elke basisschool te verplichten een kunstdocent aan te stellen.' Het is een dringende oproep van vakverenigingen, docentenopleidingen en culturele instellingen aan de Tweede Kamer. Desondanks kiezen schoolleiders daar niet altijd voor, de lessen kunstzinnige oriëntatie laten ze doelbewust over aan het team. Dit motiveren ze vanuit het beleid en de praktijk van hun school.

‘Iedere dag heb je de keuze om door te gaan zoals je deed, of om een betere manier te vinden, het roer om te gooien.’ De woorden van zangeres en theatermaakster Tessa Berkelmans blijven nog even hangen. Lef tonen, voelen wat goed voelt, verstillen, thema’s die de afgelopen anderhalf jaar naar boven kwamen in CLICK.

Het potentieel van creatief talent wordt steeds beter opgemerkt door het mkb en de publieke sector. Een voorbeeld hiervan is het Ministerie van OCW dat een ontwerpende aanpak bij maatschappelijke opdrachten stimuleert via PONT. Wat is er nodig om een duurzame samenwerking tussen creatieven en organisaties tot stand te brengen? HKU, AHK en ArtEZ onderzoeken dit in het programma Creatief Talent Werkt.

Burgerschapsonderwijs heeft als doel leerlingen te leren over de kernwaarden van de Nederlandse rechtstaat en democratie. Leerlingen moeten een ‘passende’ houding ontwikkelen. Kortom, door burgerschapsonderwijs worden ‘goede’ burgers gekweekt, die bereid zijn om op een bepaalde manier deel te nemen aan de democratie. Hoeveel ruimte is er voor conflict of verzet? En op welke manieren kun je dat uiten?

Bram Eidhof (1987) wil graag in de praktijk verschil maken. Dat kenmerkt zijn visie op burgerschapsonderwijs, maar ook zijn eigen weg. Hij schreef een proefschrift over burgerschap en werkte als universitair docent, maar gelooft dat onderzoek geen waarde heeft als de praktijk er niets van merkt.

Veel docenten worstelen met burgerschapsonderwijs. Vaak is er onvoldoende tijd om binnen het eigen vak passend onderwijsmateriaal te ontwikkelen. In dit artikel beschrijf ik een didactisch format dat ik gebruik voor burgerschapsonderwijs bij het schoolvak filosofie, maar dat ook ingezet kan worden bij de kunstvakken.

Kunnen kunst en burgerschapslessen elkaar versterken? Een groep mbo-docenten buigt zich over deze vraag in een Lesson Study. In dit professionaliseringstraject ontwikkelen zij een lessenserie waarin burgerschaps- en kunstonderwijs elkaar ontmoeten. De docenten voeren de lessenserie vervolgens uit op verschillende mbo-opleidingen. Doel is te onderzoeken hoe de docenten en hun studenten dit soort ‘creatief burgerschapsonderwijs’ ervaren.

Sarah Késenne en Stijn Van Dorpe redigeerden School of Equals, een publicatie die ongelijkheid in kunsteducatie verkent. Het vormde de aanleiding voor een concreet project dat aandacht vraagt voor de positie van schoonmakers in de hogeschool.

SLOW SCHOOL is een onderwijsbeweging. Slow is de tegenhanger van fast, zoals in fastfood of fast fashion. In het onderwijs lijkt de neiging te bestaan deze fast beweging over te nemen. De leerling moet zich dan vormen in een omgeving waarin procedures, standaardisatie, meten en toetsing gemeengoed zijn. Een fast school. Dat vraagt om een tegenbeweging. Een fast school. Dat vraagt om een tegenbeweging.

Kunstzone afficheert zich als hét tijdschrift voor kunst en cultuur in het onderwijs. Dat impliceert dat er geen ander tijdschrift is met evenzoveel kennis over kunst- en cultuuronderwijs. Kunstzone oefent met die expertise invloed uit op haar lezers. Daar moet de redactie zorgvuldig mee zijn, kennis is macht, maar macht kan informatie kleuren.

Artificial intelligence (AI) wordt gezien als een van de belangrijkste toekomstige technologieën. Het heeft de potentie om een revolutie teweeg te brengen in de manier waarop kunst wordt gemaakt, geïnterpreteerd en gepubliceerd. Hoe kunnen de kunstvakopleidingen de kracht van digitaal cultureel erfgoed inzetten om studenten daarin te onderwijzen?

Velen maken zich zorgen om ChatGPT vanwege toekomstscenario's waarin robots mensen vernietigen. Zoiets is hoogstens een symptoom van wat er nu al misgaat. Met de taal.

'Je kunt in de creatieve sector niet meer om AI heen. Als student aan een creatieve opleiding zul je je op dat vlak moeten ontwikkelen.' Zegt Joost van Kemenade, docent-onderzoeker aan Sint Lucas opleiding Digital Design and Motion. Samen met drie andere docenten onderzocht hij het afgelopen studiejaar wat de invloed is van artificial intelligence op het creatieve maakproces.

Voor het leren omgaan met artificial intelligence (AI) zit er maar één ding op: ga het experiment aan! Door er zelf mee aan de slag te gaan en in de klas dingen te proberen, kom je tot een gezamenlijk begrip van wat AI kan betekenen in de creatieve praktijk.